Bodembedekkers zijn onmisbaar in een natuurlijke tuin. Ze bedekken de bodem, helpen onkruid te onderdrukken en zorgen ervoor dat de grond minder snel uitdroogt. Tegelijkertijd bieden veel inheemse bodembedekkers voedsel en beschutting aan bijen, vlinders en andere kleine dieren. Zo maak je jouw tuin niet alleen onderhoudsvriendelijker, maar draag je ook bij aan een grotere biodiversiteit.
In dit artikel ontdek je 15 sterke inheemse bodembedekkers voor verschillende standplaatsen. Of je nu een zonnige border, een schaduwrijke plek onder bomen of een vochtige vijverrand wilt beplanten: voor iedere situatie is een geschikte inheemse soort te vinden.
Waarom kiezen voor inheemse bodembedekkers?
Inheemse bodembedekkers zijn volledig aangepast aan het Nederlandse klimaat en groeien van nature op uiteenlopende standplaatsen. Daardoor hebben ze vaak minder verzorging nodig dan veel uitheemse soorten. Bovendien vormen ze een belangrijke voedselbron voor wilde bijen, hommels, vlinders en andere insecten. Sommige soorten zijn zelfs waardplant voor vlinders, waardoor rupsen zich alleen op deze planten kunnen ontwikkelen.
Door te kiezen voor inheemse bodembedekkers creëer je niet alleen een onderhoudsarme tuin, maar ook een levende tuin waarin planten, insecten en andere dieren elkaar versterken.
Waar let je op bij bodembedekkers?
Niet iedere bodembedekker groeit onder dezelfde omstandigheden. Kijk daarom altijd goed naar de standplaats in jouw tuin. Sommige soorten, zoals kleine tijm en gewone rolklaver, voelen zich thuis op een droge en zonnige plek. Andere soorten groeien juist beter in de schaduw of op een vochtige bodem. Door de juiste plant op de juiste plek te zetten, groeien bodembedekkers sneller dicht en vragen ze nauwelijks onderhoud.
Let daarnaast op de groeikracht van de plant. Sommige soorten breiden zich langzaam uit, terwijl andere in korte tijd een groot oppervlak kunnen bedekken. Dat is ideaal wanneer je snel een kale plek wilt vergroenen, maar houd hier wel rekening mee bij het combineren van verschillende soorten.
De 15 beste inheemse bodembedekkers
Hieronder vind je 15 uitstekende inheemse bodembedekkers om te gebruiken in je tuin. Er zitten soorten tussen die het het beste doen in de zon, soorten die floreren in de halfschaduw en soorten die het goed doen in de schaduw. Er zijn soorten die houden van droge grond en soorten die houden van vochtige tot natte grond. Kijk dus goed welke soorten het beste passen bij jouw situatie en maak dan een keuze.
De beste inheemse bodembedekkers voor in de zon
Gewone rolklaver (Lotus corniculatus)
Standplaats: zon tot halfzon
Hoogte: 10-30 centimeter
Bloei: geel | mei – oktober
Bodem: droog tot vochtig, matig voedselarm
Goed voor: bijen, vlinders en waardplant
Gewone rolklaver is een van beste inheemse bodembedekkers voor een zonnige tuin. Dankzij de kruipende groeiwijze bedekt de plant de bodem snel, terwijl de gele bloemen maandenlang kleur geven aan de tuin. Rolklaver is bovendien een uitstekende nectarplant voor wilde bijen en hommels en dient als waardplant voor verschillende dagvlinders, waaronder het icarusblauwtje en het groentje. De soort groeit het beste op een zonnige plek met een schrale, goed doorlatende bodem en is zeer geschikt voor een natuurlijke border of kruidenrijk gazon.
We hebben inmiddels al twee jaar op verschillende plekken gewone rolkaver in onze natuurtuin groeien en merken dat er sinds die tijd meer icarusblauwtjes in onze tuin aanwezig zijn. Dit onderstreept het belang van waardplanten in een natuurlijke tuin. Benieuwd naar meer goede inheemse nectar- en waardplanten voor meer vlinders in je tuin? Lees dan eens onze blog waarin we 20 soorten uitlichten.
Wilde marjolein (Origanum vulgare)
Standplaats: zon
Hoogte: 30-60 centimeter
Bloei: roze | juli-september
Bodem: droog, kalkrijk, goed doorlatend
Goed voor: bijen, hommels en vlinders
Wilde marjolein is misschien niet de laagste bodembedekker uit deze lijst, maar vormt na verloop van tijd brede pollen die de bodem mooi bedekken. Tijdens de lange bloei verschijnen er talloze roze bloemen die behoren tot de beste nectarbronnen voor wilde bijen, hommels en vlinders.
De plant houdt van een warme, zonnige standplaats en groeit uitstekend op droge, kalkrijke grond. Wilde marjolein is bovendien een heerlijk geurende plant waarvan de bladeren ook in de keuken gebruikt kunnen worden. Dit is precies de reden waarom wij hem tegen de gevel naast de schuifpui bij de keuken hebben staan. Zo hebben we de plant altijd dichtbij de keuken staan om deze te gebruiken tijdens het koken. Daarnaast genieten we van alle insecten die de bloemen bezoeken, gewoon vanuit onze keukentafel!
Wilde marjolein is bij diverse gespecialiseerde winkels biologisch gekweekt te verkrijgen, waaronder Sprinklr en Vivara.
Kleine tijm (Thymus serpyllum)
Standplaats: zon
Hoogte: 5-15 centimeter
Bloei: roze-paars | juni-september
Bodem: droog, kalkrijk en goed doorlatend
Goed voor: bijen, hommels en vlinders
Kleine tijm, ook wel wilde tijm of kruiptijm genoemd, is een laagblijvende inheemse plant die prachtige dichte matten vormt. Tijdens de bloei verschijnen talloze kleine paarsroze bloemen die druk bezocht worden door bijen, hommels en vlinders. De plant groeit van nature op droge, schrale graslanden en zandige hellingen en voelt zich uitstekend thuis op warme, zonnige plekken. Dankzij de compacte groei is kleine tijm ideaal tussen stapstenen, langs tuinpaden, in een stapelmuurtje of als natuurlijke bodembedekker in een droge border.
Kleine tijm is biologisch gekweekt verkrijgbaar bij verschillende speciaalzaken, waaronder Sprinklr.
Gewone brunel (Prunella vulgaris)
Standplaats: zon tot halfschaduw
Hoogte: 10-40 centimeter
Bloei: blauw-paars | mei-oktober
Bodem: matig droog tot vochtig
Goed voor: bijen, hommels en vlinders
Gewone brunel – ook wel bijenkorfje genoemd – is een sterke, laagblijvende inheemse vaste plant die zich langzaam uitbreidt tot een dicht tapijt. Hierdoor krijgt onkruid minder kans en blijft de bodem langer vochtig. De opvallende blauwpaarse bloemen verschijnen gedurende een lange periode en trekken bestuivende insecten aan. Gewone brunel groeit op vrijwel iedere goed doorlatende bodem en is daardoor een uitstekende keuze voor zowel natuurlijke borders als kruidenrijke gazons. Deze prachtige bodembedekker is biologisch gekweekt verkrijgbaar bij onder andere Sprinklr en Vivara.
De beste inheemse bodembedekkers voor in halfschaduw
Kruipend zenegroen (Ajuga reptans)
Standplaats: halfschaduw tot schaduw
Hoogte: 10-25 centimeter
Bloei: blauw | april-juni
Bodem: humusrijk, vochtig
Goed voor: bijen en vlinders
Kruipend zenegroen is een van de sterkste inheemse bodembedekkers voor in de halfschaduw of schaduw. Via bovengrondse uitlopers vormt de plant snel een dicht tapijt dat kale plekken onder bomen en struiken opvult. In het voorjaar verschijnen opvallende blauwe bloeiaren die druk bezocht worden door hommels en andere bestuivers. Dankzij de wintergroene bladeren blijft kruipend zenegroen ook buiten het groeiseizoen aantrekkelijk.
In onze natuurtuin gebruiken we kruipend zenegroen aan de noordzijde van het huis, waar nauwelijks zon komt. Hier breidt deze vrolijke bodembedekker zich gestaag uit met uitlopers en bloeit zelfs uitbundig! Kruipend zenegroen is – biologisch gekweekt – verkrijgbaar bij diverse speciaalzaken, waaronder Sprinklr en Vivara.
Bosaardbei (Fragaria vesca)
Standplaats: halfschaduw
Hoogte: 5-15 centimeter
Bloei: wit | mei-juni
Bodem: kalkrijk, humusrijk, goed doorlatend
Goed voor: bijen, zweefvliegen en vogels
Bosaardbei vormt met zijn prachtige uitlopers een prachtig groen tapijt en is daarmee een ideale bodembedekker voor halfschaduw. De witte bloemen trekken verschillende bestuivers aan, waarna kleine rode aardbeitjes verschijnen die geliefd zijn bij vogels (zoals merels) en andere dieren. Het is daarnaast de waardplant van de kleine, zeldzame aardbeivlinder.
Van nature groeit bosaardbei langs bosranden een in lichte loofbossen. De plant combineert uitstekend met andere inheemse bosplanten en geeft een natuurlijke uitstraling aan de tuin. Bosaardbei is biologisch gekweekt verkrijgbaar bij onder andere Sprinklr en Vivara.
Donkere ooievaarsbek (Geranium phaem)
Standplaats: halfschaduw – schaduw
Hoogte: 40-60 centimeter
Bloei: donkerpaars | mei-juli
Bodem: humusrijk, matig droog tot vochtig
Goed voor: bijen en hommels
Donkere ooievaarsbek vormt brede pollen waarmee hij de bodem mooi afsluit. Hoewel de plant iets hoger wordt dan de meeste bodembedekkers, onderdrukt hij onkruid uitstekend en brengt hij veel structuur in een schaduwrijke border. De donkerpaarse bloemen trekken verschillende bestuivers aan en combineren prachtig met varens, bosanemoon en andere bosplanten.
Dankzij de sterke groei is donkere ooievaarsbek een onderhoudsarme keuze voor halfschaduw of schaduw. Wij hebben donkere ooievaarsbek aan de noordzijde van ons huis staan, bij de achterdeur. De planten krijgen weinig zon aan deze zijde van het huis, maar desondanks bloeien ze rijkelijk. Donkere ooievaarsbek is biologisch gekweekt verkrijgbaar bij onder andere Sprinklr.
Beemdooievaarsbek (Geranium pratense)
Standplaats: zon tot halfschaduw
Hoogte: 40-70 centimeter
Bloei: blauw | juni-augustus
Bodem: voedselrijk, kalkrijk, matig vochtig
Goed voor: bijen, hommels en vlinders
Beemdooievaarsbek groeit uit tot brede pollen die de bodem goed bedekken en tegelijkertijd rijk bloeien. De grote blauwpaarse bloemen behoren tot de mooiste van alle inheemse ooievaarsbekken en worden druk bezocht door bestuivende insecten. De plant groeit van nature in bloemrijke graslanden en langs bosranden en voelt zich thuis op een zonnige tot licht beschaduwde plek. Het is de waardplant van het bruin blauwtje.
Dankzij de combinatie van rijke bloei en sterke groei is beemdooievaarsbek een waardevolle soort voor een natuurlijke tuin. Beemdooievaarsbek is biologisch gekweekt verkrijgbaar bij onder andere Sprinklr.
De beste inheemse bodembedekkers voor in de schaduw
Dan volgen er nu vier soorten bodembedekkers die het goed doen in de schaduw. Deze zijn ideaal om te gebruik in een bostuin, aan de noordzijde van het huis of in een schaduwborder.
Bosanemoon (Anemone nemorosa)
Standplaats: schaduw tot halfschaduw
Hoogte: 10-20 centimeter
Bloei: wit | maart-mei
Bodem: humusrijk, vochtig en goed doorlatend
Goed voor: vroege bijen en zweefvliegen
Bosanemoon is een van de eerste inheemse planten die in het voorjaar bloeit. Nog voordat de bomen volledig in blad staan, vormt de plant prachtige witte bloementapijten op de bosbodem. Dankzij de ondergrondse wortelstokken breidt bosanemoon zich langzaam uit en is het een uitstekende bodembedekker voor een natuurlijke schaduwtuin. De vroege bloemen zijn een belangrijke voedselbron voor wilde bijen en zweefvliegen die na de winter op zoek gaan naar nectar en stuifmeel.
Daslook (Allium ursinum)
Standplaats: schaduw tot halfschaduw
Hoogte: 20-30 centimeter
Bloei: wit | april-mei
Bodem: humusrijk, kalkrijk en vochtig
Goed voor: bijen, hommels en zweefvliegen
Daslook is een prachtige voorjaarsbloeier die zich via zaden en bollen langzaam uitbreidt tot een dicht groen tapijt. De witte schermvormige bloemen trekken veel bestuivende insecten aan, terwijl de bladeren al vroeg in het voorjaar verschijnen. Van nature groeit daslook in vochtige loofbossen en langs beekdalen. Op een geschikte standplaats vraagt de plant nauwelijks onderhoud en zorgt hij ieder voorjaar voor een spectaculair bloementapijt.
Bij verschillende speciaalzaken is daslook – biologisch gekweekt – te verkrijgen, waaronder Sprinklr en Vivara.
Gele dovenetel (Lamiastrum galeobdolon)
Standplaats: halfschaduw tot schaduw
Hoogte: 20-60 centimeter
Bloei: geel | april-juni
Bodem: humusrijk, vochtig
Goed voor: hommels en bijen
Gele dovenetel is een sterke, wintergroene bodembedekker die zich via bovengrondse uitlopers snel uitbreidt. Hierdoor is de plant ideaal voor het opvullen van kale plekken onder bomen en struiken. De gele bloemen verschijnen in het voorjaar en worden druk bezocht door hommels en andere bestuivers. Dankzij de dichte begroeiing biedt gele dovenetel bovendien beschutting aan allerlei kleine dieren en helpt hij de bodem vochtig en onkruidvrij houden.
Gele dovenetel is – biologische gekweekt – verkrijgbaar bij diverse speciaalzaken, waaronder Sprinklr en Vivara.
Lievevrouwbedstro (Galium odoratum)
Standplaats: schaduw tot halfschaduw
Hoogte: 15-30 centimeter
Bloei: wit | mei-juni
Bodem: humusrijk, vochtig
Goed voor: bijen en zweerfvliegen
Lievevrouwebedstro vormt met zijn kruipende wortelstokken een dicht tapijt van frisgroene bladeren. In het voorjaar verschijnen talloze kleine bloemen die verschillende bestuivende insecten aantrekken. De plant groeit van nature in oude loofbossen en voelt zich uitstekend thuis op een schaduwrijke plek met een humusrijke bodem. Dankzij de rustige groei is lievevrouwebedstro een ideale bodembedekker voor een natuurlijke bostuin.
Lievevrouwebedstro is – biologisch gekweekt – verkrijgbaar bij diverse speciaalzaken, waaronder Sprinklr en Vivara.
De beste inheemse bodembedekkers voor vochtige plekken
Tot slot volgen er nog drie soorten bodembedekkers die gebruikt kunnen worden op vochtige plekken in de tuin, bijvoorbeeld bij een vijver. Op zoek naar nog meer planten voor in en rondom de vijver? In deze blog vind je 20 typische soorten (ook andere soorten dan alleen bodembedekkers)
Penningkruid (Lysimachia nummularia)
Standplaats: zon tot halfschaduw
Hoogte: 5-10 centimeter
Bloei: geel mei-juli
Bodem: vochtig tot nat
Goed voor: bijen, zweefvliegen en oeverbeplanting
Penningkruid is een laagblijvende, kruipende plant die razendsnel een dicht tapijt vormt. Hierdoor is het een uitstekende bodembedekker voor vochtige borders, slootkanten, vijverranden en andere natte plekken in de tuin. De ronde bladeren blijven lang frisgroen en worden in de zomer afgewisseld met opvallende gele bloemen. Dankzij de kruipende groei helpt penningkruid de bodem te bedekken. en onkruid te onderdrukken, terwijl de bloemen voedsel bieden aan verschillende bestuivende insecten.
Voor ons is penningkruid een van de favoriete planten om te gebruiken in en rondom onze natuurvijver. Het voordeel van penningkruid is dat deze zowel in het water als in de bodem groeit. Hiermee is het dus een ideale plant om de vijverrand te bedekken. De vele fleurige bloemen zorgen voor een natuurlijk ogende vijverrand die geliefd is bij insecten.
Moerasrolklaver (Lotus pedunculatus)
Standplaats: zon
Hoogte: 20-100 centimeter
Bloei: geel | juni-augustus
Bodem: vochtig tot nat
Goed voor: bijen, hommels en vlinders
Moerasrolklaver is de vochtminnende tegenhanger van gewone rolklaver en vormt op natte grond brede pollen die de bodem mooi bedekken. De gele bloemen trekken veel wilde bijen, hommels en vlinders aan. Daarnaast is de plant een belangrijke waardplant voor verschillende dagvlinders, waaronder het icarusblauwtje.
Van nature groeit moerasrolklaver in vochtige graslanden en langs slootkanten. Op een zonnige plek met een vochtige bodem groeit de soort uit tot een sterke en onderhoudsarme bodembedekker.
Moerasvergeet-mij-nietje (Myosotis scorpioides s. scorpioides)
Standplaats: zon tot halfschaduw
Hoogte: 20-40 centimeter
Bloei: lichtblauw | mei-september
Bodem: nat
Goed voor: bijen, zweefvliegen
Moerasvergeet-mij-nietje is een sierlijke inheemse plant die met zijn kruipende stengels langzaam een dicht tapijt vormt langs vijvers, beekjes en andere vochtige plekken. De talrijke lichtblauwe bloemen zorgen maandenlang voor kleur en worden bezocht door verschillende bestuivende insecten. Dankzij de lange bloeiperiode en natuurlijke uitstraling is moerasvergeet-mij-nietje een uitstekende keuze voor een biodiverse vijverrand of natte border.
In onze natuurtuin hebben we moerasvergeet-mij-nietje veelvuldig toegepast bij de aanleg van onze natuurlijke zwemvijver. Samen met penningkruid en watermunt zorgt moerasvergeet-mij-nietje ervoor dat de vijverrand snel is dichtgegroeid. Deze biedt nu een uitstekende schuilplek voor kikkers en padden.
Welke bodembedekker past bij jouw tuin?
Niet iedere bodembedekker groeit onder dezelfde omstandigheden. Kijk daarom goed naar de standplaats in jouw tuin en kies een soort die daarbij past. Zo groeit de beplanting sneller dicht en heb je er jarenlang nauwelijks omkijken naar.
Voor een zonnige en droge border
Op droge, zonnige plekken doen gewone rolklaver, kleine tijm, wilde marjolein en gewone brunel het uitstekend. Deze soorten trekken bovendien veel bijen, hommels en vlinders aan.
Voor halfschaduw
Heb je een plek waar de zon slechts een paar uur per dag schijnt? Dan zijn kruipend zenegroen, bosaardbei, beemdooievaarsbek en donkere ooievaarsbek uitstekende keuzes.
Voor schaduw onder bomen en struiken
Ook op schaduwrijke plekken zijn volop mogelijkheden. Bosanemoon, daslook, gele dovenetel en lievevrouwebedstro vormen samen een prachtige natuurlijke onderbegroeiing.
Voor vochtige plekken en langs de vijver
Langs een vijver of op een vochtige bodem zorgen penningkruid, moerasrolklaver en moerasvergeet-mij-nietje voor een kleurrijke en onderhoudsarme bodembedekking.
Veelgemaakte fouten
Een veelgemaakte fout bij het aanplanten van inheemse bodembedekkers is dat iedere bodembedekker overal groeit. De juiste standplaats blijft ook bij deze planten belangrijk. Soorten voor droge grond zullen op een natte bodem minder goed presteren en andersom.
Daarnaast worden bodembedekkers vaak te ver uit elkaar geplant. Hoewel veel soorten zich vanzelf uitbreiden, duurt het dan lang voordat de bodem volledig bedekt is. Door de planten iets dichter op elkaar te zetten ontstaat sneller een gesloten beplanting en krijgen onkruiden minder kans.
Tot slot kiezen veel mensen nog steeds voor uitheemse en/of niet biologisch gekweekte bodembedekkers. Inheemse soorten zijn vaak sterker en hebben meer te bieden voor de biodiversiteit. Daarnaast zijn biologisch gekweekte planten niet schadelijk voor de insecten die erop af komen.
Onze ervaring
In onze natuurtuin gebruiken we op verschillende plekken inheemse bodembedekkers. Zo hebben we een aantal van de soorten genoemd in deze blog gebruikt in de borders rondom het huis, aan de vijverrand en om de kale grond onder struiken en bomen op te vullen. Deze soorten helpen niet alleen om kale plekken op te vullen, maar ze trekken ook enorm veel insecten aan. Vooral gewone rolklaver en wilde marjolein trekken enorm veel bijen, hommels en vlinders aan.
Daarnaast zien we dat bodembedekkers het onderhoud aanzienlijk verminderen. Zodra de planten een gesloten tapijt hebben gevormd, krijgt onkruid veel minder kans en blijft de bodem langer vochtig tijdens droge periodes. Dat maakt inheemse bodembedekkers niet alleen een ecologische, maar ook een praktische keuze.
Mooie combinaties van inheemse bodembedekkers
Door verschillende soorten te combineren ontstaat er een natuurlijke beplanting die het hele jaar aantrekkelijk blijft. Hier volgen enkele combinaties die je kunt gebruiken in je eigen tuin.
Voor een zonnige border
- Gewone rolklaver
- Kleine tijm
- Wilde marjolein
- Gewone brunel
Een natuurlijke bostuin
- Bosanemoon
- Daslook
- Lievevrouwebedstro
- Gele dovenetel
Voor halfschaduw
- Bosaardbei
- Kruipend zenegroen
- Donkere ooievaarsbek
- Beemdooievaarsbek
Een vochtige vijverrand
- Penningkruid
- Moerasrolklaver
- Moerasvergeet-mij-nietje
Door soorten met verschillende bloeitijden en bladstructuren te combineren, ontstaat er een gevarieerde beplanting die niet alleen mooi oogt, maar ook maandenlang voedsel biedt aan bestuivende insecten. Door lage en halfhoge bodembedekkers met elkaar te combineren creëer je gelaagdheid in je tuin, wat zorgt voor meer diepgang en meer variatie in de border.
Afsluiting
Met inheemse bodembedekkers maak je jouw tuin niet alleen onderhoudsvriendelijker, maar ook aantrekkelijk voor bijen, vlinders en andere dieren. Door de juiste soort op de juiste standplaats te planten ontstaat al snel een natuurlijk groen tapijt dat jarenlang meegaat.
Twijfel je nog welke planten het beste passen bij jouw situatie? In onze uitgebreide gids over inheemse beplanting leggen we stap voor stap uit waar je op moet letten en hoe je zelf een natuurlijke tuin opbouwt. Wil je naast bodembedekkers je tuin verder aankleden met inheemse planten, kijk dan eens bij een van onze andere blogs voor meer inspiratie.
- De complete gids over inheemse beplanting
- 15 sterke inheemse schaduwplanten
- De beste inheemse vaste planten
- De beste inheemse struiken voor een diervriendelijke tuin
- Een gemengde haag aanplanten
Wil je meer handige tips ontvangen voor een natuurvriendelijke tuin, als eerste op de hoogte zijn van de laatste blogs en op de hoogte blijven van winacties? Schrijf je dan nu in voor onze nieuwsbrief!
Niets meer missen? Volg ons op onze socials!
