Tag: inheems

Geplaatst op

Inheemse beplanting: de complete gids voor een natuurlijke en diervriendelijke tuin

Een pinksterbloem in bloei

Inheemse beplanting wordt steeds populairder én dat is niet zonder reden. Door te kiezen voor planten die van nature in Nederland voorkomen, creëer je een tuin die niet alleen mooi is, maar ook écht iets teruggeeft aan de natuur. Denk aan zoemende bijen, fladderende vlinders en vogels die jouw tuin weten te vinden als voedsel- en schuilplek. En het maakt niet uit of je een grote tuin of alleen een balkon hebt: met inheemse beplanting kun je een verschil maken.

Toch vinden veel mensen het lastig om te beginnen. Welke inheemse planten zijn geschikt voor jouw tuin? Hoe combineer je ze op een mooie manier? En waar moet je op letten bij zon, schaduw of grondsoort?

Op deze pagina nemen we je stap voor stap mee in de wereld van inheemse beplanting. Je leert wat het is, waarom het zo waardevol is en hoe je zelf een natuurlijke, diervriendelijke tuin kunt creëren. Daarnaast vind je handige overzichten en links naar verdiepende artikelen, zodat je direct aan de slag kunt.

Omslagfoto: pinksterbloem (de Natuur van hier)

Banner e-book meer natuur in je tuin - kruipend zenegroen (de Natuur van hier)
Wil je stap voor stap meer natuur in je tuin? In ons e-book ontdek je hoe je verschillende inheemse planten slim combineert tot een biodiverse tuin die het hele jaar aantrekkelijk is voor vogels, bijen en vlinders.

Inhoudsopgave

Witte klaver is een goed voorbeeld van inheemse beplanting voor in je tuin
Witte klaver (de Natuur van hier)

Wat is inheemse beplanting?

Om goed te begrijpen wat inheemse beplanting is en wat je ermee kunt, is het belangrijk om eerst naar de betekenis te kijken. Want wat maakt een plant eigenlijk ‘inheems’ – en waarom is dat zo belangrijk voor je tuin en de natuur?

Betekenis van inheemse planten

Inheemse planten zijn planten van nature in Nederland voorkomen, zonder invloed van de mens. Ze hebben zich gevestigd na de laatste ijstijd (ongeveer 11.700 jaar geleden) en zijn volledig aangepast aan het klimaat, de bodem en andere omstandigheden.

Daar tegenover staan exoten. Dit zijn planten die hier oorspronkelijk niet voorkomen, maar door de mens zijn geïntroduceerd. Dit kan bewust zijn gebeurd, bijvoorbeeld door tuinbeplanting, of onbewust, zoals een zaadje dat meereist onder een schoen.

Omdat deze planten hier van nature niet thuishoren, hebben ze vaak weinig tot geen relatie met inheemse dieren en andere planten. In sommige gevallen kunnen exoten zich zelfs zo sterk verspreiden dat ze andere soorten verdringen. Dan spreken we van invasieve exoten. Een bekend voorbeeld hiervan is Japanse duizendknoop.

Ingeburgerde planten (archeofyten)

Naast inheemse planten en exoten bestaat er nog een derde groep: de zogenaamde archeofyten, ook wel ingeburgerde planten genoemd.

Dit zijn planten die ooit door de mens zijn meegenomen, maar inmiddels al zo lang aanwezig zijn dat ze zich hebben aangepast aan de omgeving. Over het algemeen worden planten die vóór het jaar 1500 zijn geïntroduceerd als archeofyt beschouwd.

Sommige van deze soorten zijn zelfs zo ingeburgerd dat je ze tegenwoordig gewoon in de natuur tegenkomt. Denk bijvoorbeeld aan wilde cichorei, grote weegbree en tamme kastanje.

Wilde peen, een echte inheemse plant
Cichorei, meegenomen door de Romeinen. Dit is dus een Archeofyt
Japanse duizendknoop, een van de bekendste invasieve exoten
Drie soorten planten: wilde peen, wilde cichorei en Japanse duizenknoop. Wilde peen is een echte inheemse plant, wilde cichorei is door de Romeinen meegenomen en wordt daarom gezien als een archeofyt en Japanse duizendknoop is misschien wel het bekendste voorbeeld van invasieve exoten in onze natuur. (foto wilde cichorei: de Natuur van hier)

Waarom zijn inheemse planten zo belangrijk?

Inheemse planten spelen een cruciale rol in de natuur. Ze vormen de basis van ons ecosysteem en zijn onmisbaar voor talloze insecten, vogels en andere dieren.

Veel insecten zijn gespecialiseerd en leven uitsluitend van bepaalde plantensoorten. Zonder deze planten verdwijnen ook de insecten – en daarmee een belangrijk deel van de voedselketen. Denk bijvoorbeeld aan bijen en vlinders afhankelijk zijn van specifieke bloemen voor nectar een stuifmeel. Een goed voorbeeld hiervan is de knautiabij, die zich heeft gespecialiseerd in het verzamelen van nectar van beemdkroon.

Daarnaast zorgen inheemse planten voor een natuurlijke balans. Ze zijn onderdeel van een complex netwerk waarin planten, dieren en bodemleven met elkaar samenwerken. Wanneer uitheemse of invasieve soorten deze plek innemen, kan dit het evenwicht verstoren.

Door inheemse planten te behouden en te gebruiken, help je dus niet alleen individuele soorten, maar ondersteun je een heel ecosysteem.

Waarom kiezen voor inheemse planten in je tuin?

Gelukkig hoef je geen natuurgebied te bezitten om bij te dragen aan biodiversiteit. Juist in je eigen tuin kun je een groot verschil maken door te kiezen voor inheemse beplanting.

Een van de grootste voordelen is dat je tuin direct meer leven aantrekt. Bijen, vlinders en vogels weten inheemse planten moeiteloos te vinden, omdat ze hier van nature op zijn afgestemd.

Daarnaast zijn inheemse planten vaak sterker en makkelijker in onderhoud. Ze zijn gewend aan het Nederlandse klimaat en groeien goed op de lokale bodem. Hierdoor hebben ze minder water, voeding, en verzorging nodig dan veel exotische tuinplanten.

Door te kiezen voor inheemse planten maak je jouw tuin niet alleen mooier, maar ook duurzamer en waardevoller voor de natuur.

Inheemse planten kiezen: waar moet je op letten?

Het kiezen van de juiste inheemse planten begint bij jouw tuin. Niet elke plant groeit namelijk op elke plek even goed. Door rekening te houden met een aantal belangrijke factoren, vergroot je de kans op een gezonde, sterke en natuurrijke tuin.

We lichten de belangrijkste aandachtspunten waar je op moet letten kort toe. Wil je meer weten? Dan kun je doorklikken naar de uitgebreide artikelen.

Smeerwortel: een goed voorbeeld van inheemse beplanting die veel hommels aantrekt
Niet elke plant past op iedere plek. Denk vooraf dus goed na welke planten je kiest (de Natuur van hier)

Standplaats (zon, vochtigheid, grondsoort)

De standplaats is misschien wel de belangrijkste factor bij het kiezen van inheemse beplanting. Sommige planten houden van volle zon, terwijl andere juist beter groeien in de schaduw. Ook de bodem speelt een grote rol: is je grond droog of juist vochtig? Bestaat deze uit zand, leem of klei?

Door planten te kiezen die passen bij jouw omstandigheden, voorkom je uitval en zorg je voor een sterke, onderhoudsvriendelijke tuin.

Lees meer per standplaats:

Bloeitijd en seizoen

Wil je een tuin die het hele jaar door aantrekkelijk is voor mens en dier? Let dan goed op de bloeitijd van je planten? Door soorten te combineren die op verschillende momenten bloeien, zorg je voor een continue bron van nectar en voedsel voor insecten.

Zo maak je jouw tuin niet alleen mooier maar ook waardevoller voor de natuur.

  • Inheemse planten voor het voorjaar
  • Inheemse planten voor de zomer
  • Inheemse planten voor de herst
  • Inheemse planten voor de winter

Binnenkort lees je hier meer over inheemse planten per seizoen.

Bloeiboog met inheemse planten per seizoen
Bloeiboog van inheemse haag. Op deze manier krijg je gauw inzichtelijk in welke maanden van het jaar je geen bloei in je tuin hebt. Zo kun je dus heel gericht een plant kiezen die dit gat opvult. Interesse in een bloeiboog voor jouw tuin? Neem dan contact met ons op! (de Natuur van hier)

Doel van je tuin

Tot slot is het goed om na te denken over wat je met je tuin wilt bereiken. Wil je vooral meer biodiversiteit? Of zoek je juist een onderhoudsvriendelijke tuin die er natuurlijk uitziet? Misschien wil je specifiek vlinders of vogels aantrekken.

Door vooraf je doel te bepalen, kun je gerichter planten kiezen die daarbij passen.

Lees meer over specifieke onderwerpen in je tuin:

Overzicht van inheemse planten per categorie

Inheemse planten zijn er in allerlei vormen en soorten. Van bloemen en bodembedekkers tot struiken en bomen. Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste categorieën, met links naar uitgebreide artikelen per type beplanting.

Vaste planten

Inheemse vaste planten vormen de basis van veel natuurlijke tuinen. Ze komen elk jaar terug en zorgen voor kleur, structuur en voedsel voor insecten.

Bekijk:

Bomen en struiken

Bomen en struiken bieden niet alleen structuur, maar ook voedsel, schuilplekken en broedgelegenheid voor vogels en andere dieren. Onmisbaar dus in een natuurlijke tuin.

Bekijk:

Bloeiende planten

Bloeiende inheemse planten zijn onmisbaar voor bijen, vlinders en andere insecten.

Maarts viooltje bloeit vroeg in het jaar met prachtige paarse bloemen (de Natuur van hier)
Kies planten die op verschillende momenten bloeien. Maarts viooltje bloeit bijvoorbeeld heel vroeg in het jaar (de Natuur van hier)

Bodembedekkers

Bodembedekkers helpen om de bodem te beschermen tegen uitdrogen en zorgen voor minder onderhoud. Veel inheemse soorten bloeien ook nog eens rijkelijk.

Klimplanten

Klimplanten zijn ideaal voor schuttingen, muren en pergola’s en bieden extra ruimte voor groen in je tuin. Het zijn ook ideale schuil- en broedplekken voor vogels.

Vijverplanten

Ook in en rondom vijvers kun je kiezen voor inheemse soorten die bijdragen aan een gezond ecosysteem.

Kruiden

Inheemse kruiden zijn niet alleen mooi, maar vaak ook eetbaar en aantrekkelijk voor insecten.

Inheemse tuin voor dieren

Meer inheemse planten maken van je tuin een waardevolle plek voor allerlei dieren. Verschillende soorten hebben elk hun eigen behoeften. Door hier slim op in te spelen, kun je jouw tuin omtoveren tot een levendige en natuurlijke omgeving.

Voor bijen en insecten

Bijen en andere insecten zijn sterk afhankelijk van specifieke plantensoorten. Veel wilde bijen halen hun voedsel slechts van een beperkt aantal bloemen. Inheemse planten sluiten hier perfect op aan en bieden nectar en stuifmeel op de juiste momenten.

Door te kiezen voor een gevarieerde bloei van inheemse planten, zorg je voor een continue voedselbron en help je insecten overleven.

Een tweekleurige zandbij op een bloeiende wilg
Bloeiende inheemse planten, bomen en struiken zijn zeer belangrijk voor bijen omdat ze dienen als voedselbron (de Natuur van hier)

Voor vlinders

Vlinders stellen andere eisen dan bijen. Naast nectarplanten hebben ze ook waardplanten nodig, waarop ze hun eitjes leggen en waar rupsen van eten. Deze plantjes zijn vaak specifiek en het gaat hier over het algemeen om inheemse soorten.

Met de juiste combinatie van planten maak je jouw tuin aantrekkelijk voor zowel volwassen dieren als hun rupsen.

Voor vogels

Vogels gebruiken inheemse planten op verschillende manieren. Ze eten bessen en zaden, zoeken er insecten en vinden er beschutting om te rusten en om een nest te bouwen.

Struiken en bomen spelen hierbij een belangrijke rol. Door deze toe te voegen, maak je je tuin een stuk aantrekkelijker voor vogels.

  • Inheemse planten voor vogels
Zwartkop vrouw schuilt in het struikgewas
Dichte struiken bieden een perfecte schuil- en nestplek voor vogels, zoals dit zwartkopvrouwtje (de Natuur van hier)

Voor kleine dieren

Ook kleine dieren zoals egels en andere zoogdieren profiteren van een natuurlijke tuin. Dichte beplanting biedt schuilplekken en bescherming, terwijl een gezonde bodem zorgt voor voldoende voedsel zoals insecten.

Door je tuin iets minder strak te houden en ruimte te geven aan natuurlijke groei, creëer je een veilige plek voor deze dieren.

  • Inheemse planten voor egels en kleine dieren

Hoe begin je met inheemse beplanting?

Beginnen met inheemse beplanting hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Juist door klein te starten en goed te kijken naar je tuin, kun je al snel een groot verschil maken.

Stap 1: Kijk naar je tuin

Voordat je planten kiest, is het belangrijk om goed je tuin te bekijken. Hoeveel zon krijgt de plek? Wat voor grond heb je? En is het er droog of juist vochtig? Voordat wij nieuwe planten aanplanten in onze tuin, bestuderen we eerst het plekje goed. Is het een droge en zonnige plek? Staat er veel wind? Pas dan gaan we kijken welke planten hier het beste zouden passen.

Door hier rekening mee te houden, kies je planten die van nature goed passen en minder onderhoud nodig hebben.

Stap 2: Kies de planten die erbij passen

Kies vervolgens planten die aansluiten bij jouw situatie én bij wat je wil bereiken. Wil je meer vlinders aantrekken? Of juist een onderhoudsvriendelijke tuin?

Door gericht te kiezen, vergroot je de kans op succes.

Stap 3: Begin klein

Je hoeft niet meteen je hele tuin om te gooien. Begin bijvoorbeeld met een border of een klein stukje tuin. Zo kun je rustig ontdekken wat werkt en wat bij je past.

Stap 4: Laat de natuur haar werk doen

Inheemse tuinen hoeven niet perfect strak te zijn. Juist door de natuur wat meer ruimte te geven, ontstaat er een gezonde balans waarin planten en dieren elkaar versterken.

Meer weten?

Download dan ons e-book ‘Meer natuur in je tuin’ en volg het 4-wekenplan om van jouw tuin een tuin vol vogels, bijen en vlinders te maken.

E-book ‘Meer natuur in je tuin’- De Natuur van hier

Veelgemaakte fouten bij inheemse beplanting

Hoewel inheemse planten vaak sterk en onderhoudsvriendelijk zijn, gaat het in de praktijk toch regelmatig mis. Door een paar veelgemaakte fouten te voorkomen, vergroot je de kans op een succesvolle en natuurlijke tuin.

Verkeerde standplaats kiezen

Een van de meest voorkomende fouten is het kiezen van planten die niet passen bij de omstandigheden in je tuin. Een zonminnende plant zal het in de schaduw lastig krijgen – en andersom.

Kijk dus altijd goed naar zon, schaduw en bodem (vochtigheid, grondsoort) voordat je planten kiest.

Te veel in één keer willen

Het is verleidelijk om meteen je hele tuin te veranderen, maar dat werkt vaak averechts. Je verliest overzicht en weet niet goed wat wel en niet werkt. Begin dus klein en breid stap voor stap uit.

De tuin té netjes willen houden

In een natuurlijke tuin hoort een beetje ‘rommel’ erbij. Afgevallen bladeren, uitgebloeide planten en schuilplekjes zijn juist belangrijk voor insecten en andere dieren. Laat de natuur af en toe haar gang gaan. Wij laten in onze natuurtuin alle bladeren liggen en ruimen niets op. Wat er in het voorjaar nog ligt maaien we op met de grasmaaier, zodat het gras weer kan groeien.

Alleen voor uiterlijk kiezen

Sommige planten zien er mooi uit, maar hebben weinig waarde voor insecten en dieren. Inheemse planten bieden juist wél voedsel en schuilplekken. Kies ook altijd voor biologisch gekweekte planten, zodat de nectar in bloemen niet schadelijk is voor insecten. Kijk voor een ruim aanbod bij Sprinklr en Vivara.

Onderhoud van inheemse planten

Een groot voordeel van inheemse beplanting is dat het onderhoud vaak beperkt is. Omdat deze planten zijn aangepast aan het lokale klimaat en de bodem, hebben ze minder verzorging nodig dan veel exotische soorten.

Snoeien en opruimen

Inheemse planten hoef je meestal maar één of twee keer per jaar te snoeien. Daarna kunnen de meeste inheemse soorten zich goed redden, zelfs in drogere periodes. Bij veel inheemse planten kun je de snoei ook prima een jaar overslaan.

Doe snoeien altijd pas na de winter, dan kunnen er allerlei dieren overwinteren in de uitgebloeide stengels. Snoeiafval kun je verzamelen op een takkenril.

Laat uitgebloeide bloemen van inheemse beplanting staan
Laat uitgebloeide bloemen staan tijdens de winter en knip ze pas in het voorjaar af. Dit zijn belangrijke overwinteringsplekken voor insecten (de Natuur van hier)

Water geven

Na het aanplanten hebben planten wat extra water nodig. Daarna kunnen de meeste inheemse soorten zich goed redden, zelfs in drogere periodes.

Laat de natuur werken

Afgevallen bladeren en plantenresten verbeteren de bodem en trekken bodemleven aan. Dit draagt bij aan een gezond ecosysteem in je tuin.

Veelgestelde vragen over inheemse beplanting

Zijn inheemse planten rommelig?

Nee, maar ze ogen vaak natuurlijker dan strakke siertuinen. Door slim te combineren kun je een tuin creëren die zowel mooi als natuurlijk is.

Kun je inheemse planten combineren met niet-inheemse planten?

Ja, dat kan zeker. Een combinatie is mogelijk, maar hoe meer inheemse planten je gebruikt, hoe groter de waarde voor de natuur.

Zijn inheemse planten geschikt voor kleine tuinen?

Ja, ook in kleine tuinen of zelfs op een balkon kun je inheemse planten toepassen. Denk aan compacte soorten of planten in potten.

Hebben inheemse planten veel onderhoud nodig?

Nee, juist minder dan veel andere tuinplanten. Ze zijn aangepast aan de omstandigheden en daardoor sterker en makkelijker in onderhoud.

Afsluiting

Inheemse beplanting is een eenvoudige manier om je tuin mooier, sterker en waardevoller te maken voor de natuur. Of je nu klein begint of direct grote stappen zet: elke keuze voor inheemse planten maakt een verschil.

Door bewust te kiezen voor planten die hier van nature thuishoren, help je bijen, vlinders vogels en andere dieren, gewoon vanuit je eigen tuin.

👉 Wil je verder aan de slag? Bekijk dan eens onze artikelen over inheemse planten of andere tuinblogs zoals: hoe maak ik een stapelmuurtje, hoe leg ik een bloemrijk gazon aan of hoe leg je een poel aan in de tuin?

👉 Download hier ons e-book en start stap voor stap met jouw natuurlijke tuin

Wil je meer tips voor over inheemse planten, een klimaatbestendige tuin of andere tuintips? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief. Zo blijf je op de hoogte van nieuwe blogs, praktische tuintips en winacties!

Meer natuur in je tuin e-book
Met behulp van ons praktische e-book maak je van jouw tuin een tuin vol leven en voorkom je beginnersfouten

Niets meer missen? Volg ons op onze socials!

Geplaatst op

15 sterke inheemse bodembedekkers voor een natuurlijke tuin

Lievevrouwebestrok doet het goed in de (half)schaduw en is uitstekende te gebruiken als bodembedekker

Bodembedekkers zijn onmisbaar in een natuurlijke tuin. Ze bedekken de bodem, helpen onkruid te onderdrukken en zorgen ervoor dat de grond minder snel uitdroogt. Tegelijkertijd bieden veel inheemse bodembedekkers voedsel en beschutting aan bijen, vlinders en andere kleine dieren. Zo maak je jouw tuin niet alleen onderhoudsvriendelijker, maar draag je ook bij aan een grotere biodiversiteit.

In dit artikel ontdek je 15 sterke inheemse bodembedekkers voor verschillende standplaatsen. Of je nu een zonnige border, een schaduwrijke plek onder bomen of een vochtige vijverrand wilt beplanten: voor iedere situatie is een geschikte inheemse soort te vinden.

Banner e-book meer natuur in je tuin - kruipend zenegroen (de Natuur van hier)
Wil je stap voor stap meer natuur in je tuin? In ons e-book ontdek je hoe je verschillende inheemse planten slim combineert tot een biodiverse tuin die het hele jaar aantrekkelijk is voor vogels, bijen en vlinders.

Inhoudsopgave

Waarom kiezen voor inheemse bodembedekkers?

Inheemse bodembedekkers zijn volledig aangepast aan het Nederlandse klimaat en groeien van nature op uiteenlopende standplaatsen. Daardoor hebben ze vaak minder verzorging nodig dan veel uitheemse soorten. Bovendien vormen ze een belangrijke voedselbron voor wilde bijen, hommels, vlinders en andere insecten. Sommige soorten zijn zelfs waardplant voor vlinders, waardoor rupsen zich alleen op deze planten kunnen ontwikkelen.

Door te kiezen voor inheemse bodembedekkers creëer je niet alleen een onderhoudsarme tuin, maar ook een levende tuin waarin planten, insecten en andere dieren elkaar versterken.

Waar let je op bij bodembedekkers?

Niet iedere bodembedekker groeit onder dezelfde omstandigheden. Kijk daarom altijd goed naar de standplaats in jouw tuin. Sommige soorten, zoals kleine tijm en gewone rolklaver, voelen zich thuis op een droge en zonnige plek. Andere soorten groeien juist beter in de schaduw of op een vochtige bodem. Door de juiste plant op de juiste plek te zetten, groeien bodembedekkers sneller dicht en vragen ze nauwelijks onderhoud.

Let daarnaast op de groeikracht van de plant. Sommige soorten breiden zich langzaam uit, terwijl andere in korte tijd een groot oppervlak kunnen bedekken. Dat is ideaal wanneer je snel een kale plek wilt vergroenen, maar houd hier wel rekening mee bij het combineren van verschillende soorten.

Kruipend zenegroen is een prachtig bloeiende inheemse bodembedekker
De juiste bodembedekker op de juiste plek zorgt er voor minder onderhoud in de tuin: er groeit minder onkruid en de grond droogt minder snel uit

De 15 beste inheemse bodembedekkers

Hieronder vind je 15 uitstekende inheemse bodembedekkers om te gebruiken in je tuin. Er zitten soorten tussen die het het beste doen in de zon, soorten die floreren in de halfschaduw en soorten die het goed doen in de schaduw. Er zijn soorten die houden van droge grond en soorten die houden van vochtige tot natte grond. Kijk dus goed welke soorten het beste passen bij jouw situatie en maak dan een keuze.

De beste inheemse bodembedekkers voor in de zon

Gewone rolklaver (Lotus corniculatus)

Standplaats: zon tot halfzon

Hoogte: 10-30 centimeter

Bloei: geel | mei – oktober

Bodem: droog tot vochtig, matig voedselarm

Goed voor: bijen, vlinders en waardplant

Gewone rolklaver is een van beste inheemse bodembedekkers voor een zonnige tuin. Dankzij de kruipende groeiwijze bedekt de plant de bodem snel, terwijl de gele bloemen maandenlang kleur geven aan de tuin. Rolklaver is bovendien een uitstekende nectarplant voor wilde bijen en hommels en dient als waardplant voor verschillende dagvlinders, waaronder het icarusblauwtje en het groentje. De soort groeit het beste op een zonnige plek met een schrale, goed doorlatende bodem en is zeer geschikt voor een natuurlijke border of kruidenrijk gazon.

We hebben inmiddels al twee jaar op verschillende plekken gewone rolkaver in onze natuurtuin groeien en merken dat er sinds die tijd meer icarusblauwtjes in onze tuin aanwezig zijn. Dit onderstreept het belang van waardplanten in een natuurlijke tuin. Benieuwd naar meer goede inheemse nectar- en waardplanten voor meer vlinders in je tuin? Lees dan eens onze blog waarin we 20 soorten uitlichten.

De gele bloemen van gewone klaver bloeien rijkelijk
Gewone rolklaver is een ideale bodembedekker voor droge grond en bloeit rijkelijk met gele bloemen

Wilde marjolein (Origanum vulgare)

Standplaats: zon

Hoogte: 30-60 centimeter

Bloei: roze | juli-september

Bodem: droog, kalkrijk, goed doorlatend

Goed voor: bijen, hommels en vlinders

Wilde marjolein is misschien niet de laagste bodembedekker uit deze lijst, maar vormt na verloop van tijd brede pollen die de bodem mooi bedekken. Tijdens de lange bloei verschijnen er talloze roze bloemen die behoren tot de beste nectarbronnen voor wilde bijen, hommels en vlinders.

De plant houdt van een warme, zonnige standplaats en groeit uitstekend op droge, kalkrijke grond. Wilde marjolein is bovendien een heerlijk geurende plant waarvan de bladeren ook in de keuken gebruikt kunnen worden. Dit is precies de reden waarom wij hem tegen de gevel naast de schuifpui bij de keuken hebben staan. Zo hebben we de plant altijd dichtbij de keuken staan om deze te gebruiken tijdens het koken. Daarnaast genieten we van alle insecten die de bloemen bezoeken, gewoon vanuit onze keukentafel!

Wilde marjolein is bij diverse gespecialiseerde winkels biologisch gekweekt te verkrijgen, waaronder Sprinklr en Vivara.

De roze bloemen van marjolein zijn zeer in trek bij insecten
Wilde marjolein is een vaste plant die eigenlijk in geen enkele natuurlijke tuin mag ontbreken

Kleine tijm (Thymus serpyllum)

Standplaats: zon

Hoogte: 5-15 centimeter

Bloei: roze-paars | juni-september

Bodem: droog, kalkrijk en goed doorlatend

Goed voor: bijen, hommels en vlinders

Kleine tijm, ook wel wilde tijm of kruiptijm genoemd, is een laagblijvende inheemse plant die prachtige dichte matten vormt. Tijdens de bloei verschijnen talloze kleine paarsroze bloemen die druk bezocht worden door bijen, hommels en vlinders. De plant groeit van nature op droge, schrale graslanden en zandige hellingen en voelt zich uitstekend thuis op warme, zonnige plekken. Dankzij de compacte groei is kleine tijm ideaal tussen stapstenen, langs tuinpaden, in een stapelmuurtje of als natuurlijke bodembedekker in een droge border.

Kleine tijm is biologisch gekweekt verkrijgbaar bij verschillende speciaalzaken, waaronder Sprinklr.

Kleine tijm in bloei
Kleine tijm is uitermate geschikt om te gebruiken als bodembedekker in een natuurlijke border of tussen halfbestrating zoals stapstenen (Saxifraga – Willem van Kruijsbergen)

Gewone brunel (Prunella vulgaris)

Standplaats: zon tot halfschaduw

Hoogte: 10-40 centimeter

Bloei: blauw-paars | mei-oktober

Bodem: matig droog tot vochtig

Goed voor: bijen, hommels en vlinders

Gewone brunel – ook wel bijenkorfje genoemd – is een sterke, laagblijvende inheemse vaste plant die zich langzaam uitbreidt tot een dicht tapijt. Hierdoor krijgt onkruid minder kans en blijft de bodem langer vochtig. De opvallende blauwpaarse bloemen verschijnen gedurende een lange periode en trekken bestuivende insecten aan. Gewone brunel groeit op vrijwel iedere goed doorlatende bodem en is daardoor een uitstekende keuze voor zowel natuurlijke borders als kruidenrijke gazons. Deze prachtige bodembedekker is biologisch gekweekt verkrijgbaar bij onder andere Sprinklr en Vivara.

Gewone brunel is een handige bodembedekker om te gebruiken op een wat vochtigere grond
Gewone brunel is een handige bodembedekker om te gebruiken op een wat vochtigere grond

De beste inheemse bodembedekkers voor in halfschaduw

Kruipend zenegroen (Ajuga reptans)

Standplaats: halfschaduw tot schaduw

Hoogte: 10-25 centimeter

Bloei: blauw | april-juni

Bodem: humusrijk, vochtig

Goed voor: bijen en vlinders

Kruipend zenegroen is een van de sterkste inheemse bodembedekkers voor in de halfschaduw of schaduw. Via bovengrondse uitlopers vormt de plant snel een dicht tapijt dat kale plekken onder bomen en struiken opvult. In het voorjaar verschijnen opvallende blauwe bloeiaren die druk bezocht worden door hommels en andere bestuivers. Dankzij de wintergroene bladeren blijft kruipend zenegroen ook buiten het groeiseizoen aantrekkelijk.

Kruipend zenegroen is een dankbare inheemse plant die het op veel plekken goed doet (de Natuur van hier)
Kruipend zenegroen is een dankbare inheemse plant die het op veel plekken goed doet (de Natuur van hier)

In onze natuurtuin gebruiken we kruipend zenegroen aan de noordzijde van het huis, waar nauwelijks zon komt. Hier breidt deze vrolijke bodembedekker zich gestaag uit met uitlopers en bloeit zelfs uitbundig! Kruipend zenegroen is – biologisch gekweekt – verkrijgbaar bij diverse speciaalzaken, waaronder Sprinklr en Vivara.

We hebben kruipend zenegroen staan aan de noordzijde van ons huis. Hier komt heel weinig zon, kruipende zenegroen bloeit en groeit er echter volop (de Natuur van hier)
We hebben kruipend zenegroen staan aan de noordzijde van ons huis. Hier komt heel weinig zon, kruipende zenegroen bloeit en groeit er echter volop (de Natuur van hier)

Bosaardbei (Fragaria vesca)

Standplaats: halfschaduw

Hoogte: 5-15 centimeter

Bloei: wit | mei-juni

Bodem: kalkrijk, humusrijk, goed doorlatend

Goed voor: bijen, zweefvliegen en vogels

Bosaardbei vormt met zijn prachtige uitlopers een prachtig groen tapijt en is daarmee een ideale bodembedekker voor halfschaduw. De witte bloemen trekken verschillende bestuivers aan, waarna kleine rode aardbeitjes verschijnen die geliefd zijn bij vogels (zoals merels) en andere dieren. Het is daarnaast de waardplant van de kleine, zeldzame aardbeivlinder.

Van nature groeit bosaardbei langs bosranden een in lichte loofbossen. De plant combineert uitstekend met andere inheemse bosplanten en geeft een natuurlijke uitstraling aan de tuin. Bosaardbei is biologisch gekweekt verkrijgbaar bij onder andere Sprinklr en Vivara.

Bosaardbei (Fragaria vesca) inheemse bodembedekkers
Bosaardbei krijgt kleine aardbeitjes en zijn heerlijk zoet (Fragaria vesca)

Donkere ooievaarsbek (Geranium phaem)

Standplaats: halfschaduw – schaduw

Hoogte: 40-60 centimeter

Bloei: donkerpaars | mei-juli

Bodem: humusrijk, matig droog tot vochtig

Goed voor: bijen en hommels

Donkere ooievaarsbek vormt brede pollen waarmee hij de bodem mooi afsluit. Hoewel de plant iets hoger wordt dan de meeste bodembedekkers, onderdrukt hij onkruid uitstekend en brengt hij veel structuur in een schaduwrijke border. De donkerpaarse bloemen trekken verschillende bestuivers aan en combineren prachtig met varens, bosanemoon en andere bosplanten.

Dankzij de sterke groei is donkere ooievaarsbek een onderhoudsarme keuze voor halfschaduw of schaduw. Wij hebben donkere ooievaarsbek aan de noordzijde van ons huis staan, bij de achterdeur. De planten krijgen weinig zon aan deze zijde van het huis, maar desondanks bloeien ze rijkelijk. Donkere ooievaarsbek is biologisch gekweekt verkrijgbaar bij onder andere Sprinklr.

Donkere ooievaarsbek staat bij ons aan de noordzijde van het huis, maar doet het daar uitstekend (de Natuur van hier)
Donkere ooievaarsbek staat bij ons aan de noordzijde van het huis, maar doet het daar uitstekend (de Natuur van hier)

Beemdooievaarsbek (Geranium pratense)

Standplaats: zon tot halfschaduw

Hoogte: 40-70 centimeter

Bloei: blauw | juni-augustus

Bodem: voedselrijk, kalkrijk, matig vochtig

Goed voor: bijen, hommels en vlinders

Beemdooievaarsbek groeit uit tot brede pollen die de bodem goed bedekken en tegelijkertijd rijk bloeien. De grote blauwpaarse bloemen behoren tot de mooiste van alle inheemse ooievaarsbekken en worden druk bezocht door bestuivende insecten. De plant groeit van nature in bloemrijke graslanden en langs bosranden en voelt zich thuis op een zonnige tot licht beschaduwde plek. Het is de waardplant van het bruin blauwtje.

Dankzij de combinatie van rijke bloei en sterke groei is beemdooievaarsbek een waardevolle soort voor een natuurlijke tuin. Beemdooievaarsbek is biologisch gekweekt verkrijgbaar bij onder andere Sprinklr.

Beemdooievaarsbek is de waardplant van het bruin blauwtje (de Natuur van hier)
Beemdooievaarsbek is de waardplant van het bruin blauwtje (de Natuur van hier)

De beste inheemse bodembedekkers voor in de schaduw

Dan volgen er nu vier soorten bodembedekkers die het goed doen in de schaduw. Deze zijn ideaal om te gebruik in een bostuin, aan de noordzijde van het huis of in een schaduwborder.

Bosanemoon (Anemone nemorosa)

Standplaats: schaduw tot halfschaduw

Hoogte: 10-20 centimeter

Bloei: wit | maart-mei

Bodem: humusrijk, vochtig en goed doorlatend

Goed voor: vroege bijen en zweefvliegen

Bosanemoon is een van de eerste inheemse planten die in het voorjaar bloeit. Nog voordat de bomen volledig in blad staan, vormt de plant prachtige witte bloementapijten op de bosbodem. Dankzij de ondergrondse wortelstokken breidt bosanemoon zich langzaam uit en is het een uitstekende bodembedekker voor een natuurlijke schaduwtuin. De vroege bloemen zijn een belangrijke voedselbron voor wilde bijen en zweefvliegen die na de winter op zoek gaan naar nectar en stuifmeel.

Bosanemoon is een uitstekende bodembedekker en bloeit vroeg in het voorjaar en vormt dan een belangrijke voedselbron voor bijen
Bosanemoon is een uitstekende bodembedekker en bloeit vroeg in het voorjaar en vormt dan een belangrijke voedselbron voor bijen

Daslook (Allium ursinum)

Standplaats: schaduw tot halfschaduw

Hoogte: 20-30 centimeter

Bloei: wit | april-mei

Bodem: humusrijk, kalkrijk en vochtig

Goed voor: bijen, hommels en zweefvliegen

Daslook is een prachtige voorjaarsbloeier die zich via zaden en bollen langzaam uitbreidt tot een dicht groen tapijt. De witte schermvormige bloemen trekken veel bestuivende insecten aan, terwijl de bladeren al vroeg in het voorjaar verschijnen. Van nature groeit daslook in vochtige loofbossen en langs beekdalen. Op een geschikte standplaats vraagt de plant nauwelijks onderhoud en zorgt hij ieder voorjaar voor een spectaculair bloementapijt.

Bij verschillende speciaalzaken is daslook – biologisch gekweekt – te verkrijgen, waaronder Sprinklr en Vivara.

Daslook is een inheemse bodembedekker voor in de schaduw, met prachtige witte bloemen
Daslook is een inheemse bodembedekker voor in de schaduw, met prachtige witte bloemen

Gele dovenetel (Lamiastrum galeobdolon)

Standplaats: halfschaduw tot schaduw

Hoogte: 20-60 centimeter

Bloei: geel | april-juni

Bodem: humusrijk, vochtig

Goed voor: hommels en bijen

Gele dovenetel is een sterke, wintergroene bodembedekker die zich via bovengrondse uitlopers snel uitbreidt. Hierdoor is de plant ideaal voor het opvullen van kale plekken onder bomen en struiken. De gele bloemen verschijnen in het voorjaar en worden druk bezocht door hommels en andere bestuivers. Dankzij de dichte begroeiing biedt gele dovenetel bovendien beschutting aan allerlei kleine dieren en helpt hij de bodem vochtig en onkruidvrij houden.

Gele dovenetel is – biologische gekweekt – verkrijgbaar bij diverse speciaalzaken, waaronder Sprinklr en Vivara.

De gele bloemen van gele dovenetel zorgen voor kleur in de tuin vroeg in het jaar
De gele bloemen van gele dovenetel zorgen voor kleur in de tuin vroeg in het jaar
E-book ‘Meer natuur in je tuin’- De Natuur van hier

Lievevrouwbedstro (Galium odoratum)

Standplaats: schaduw tot halfschaduw

Hoogte: 15-30 centimeter

Bloei: wit | mei-juni

Bodem: humusrijk, vochtig

Goed voor: bijen en zweerfvliegen

Lievevrouwebedstro vormt met zijn kruipende wortelstokken een dicht tapijt van frisgroene bladeren. In het voorjaar verschijnen talloze kleine bloemen die verschillende bestuivende insecten aantrekken. De plant groeit van nature in oude loofbossen en voelt zich uitstekend thuis op een schaduwrijke plek met een humusrijke bodem. Dankzij de rustige groei is lievevrouwebedstro een ideale bodembedekker voor een natuurlijke bostuin.

Lievevrouwebedstro is – biologisch gekweekt – verkrijgbaar bij diverse speciaalzaken, waaronder Sprinklr en Vivara.

Lievevrouwebedstro is een ideale bodembedekker voor in de schaduw, die rijkelijk bloeit met kleine, witte bloemen
Lievevrouwebedstro is een ideale bodembedekker voor in de schaduw, die rijkelijk bloeit met kleine, witte bloemen

De beste inheemse bodembedekkers voor vochtige plekken

Tot slot volgen er nog drie soorten bodembedekkers die gebruikt kunnen worden op vochtige plekken in de tuin, bijvoorbeeld bij een vijver. Op zoek naar nog meer planten voor in en rondom de vijver? In deze blog vind je 20 typische soorten (ook andere soorten dan alleen bodembedekkers)

Penningkruid (Lysimachia nummularia)

Standplaats: zon tot halfschaduw

Hoogte: 5-10 centimeter

Bloei: geel mei-juli

Bodem: vochtig tot nat

Goed voor: bijen, zweefvliegen en oeverbeplanting

Penningkruid is een laagblijvende, kruipende plant die razendsnel een dicht tapijt vormt. Hierdoor is het een uitstekende bodembedekker voor vochtige borders, slootkanten, vijverranden en andere natte plekken in de tuin. De ronde bladeren blijven lang frisgroen en worden in de zomer afgewisseld met opvallende gele bloemen. Dankzij de kruipende groei helpt penningkruid de bodem te bedekken. en onkruid te onderdrukken, terwijl de bloemen voedsel bieden aan verschillende bestuivende insecten.

Voor ons is penningkruid een van de favoriete planten om te gebruiken in en rondom onze natuurvijver. Het voordeel van penningkruid is dat deze zowel in het water als in de bodem groeit. Hiermee is het dus een ideale plant om de vijverrand te bedekken. De vele fleurige bloemen zorgen voor een natuurlijk ogende vijverrand die geliefd is bij insecten.

Penningkruid is een ideale bodembedekker rondom een vijver. De plant groeit namelijk zowel in het water als in de grond (Saxifraga - Ed Stikvoort)
Penningkruid is een ideale bodembedekker rondom een vijver. De plant groeit namelijk zowel in het water als in de grond (Saxifraga – Ed Stikvoort)

Moerasrolklaver (Lotus pedunculatus)

Standplaats: zon

Hoogte: 20-100 centimeter

Bloei: geel | juni-augustus

Bodem: vochtig tot nat

Goed voor: bijen, hommels en vlinders

Moerasrolklaver is de vochtminnende tegenhanger van gewone rolklaver en vormt op natte grond brede pollen die de bodem mooi bedekken. De gele bloemen trekken veel wilde bijen, hommels en vlinders aan. Daarnaast is de plant een belangrijke waardplant voor verschillende dagvlinders, waaronder het icarusblauwtje.

Van nature groeit moerasrolklaver in vochtige graslanden en langs slootkanten. Op een zonnige plek met een vochtige bodem groeit de soort uit tot een sterke en onderhoudsarme bodembedekker.

Moerasrolklaver is een prachtige bloeier voor op vochtige tot natte grond (de Natuur van hier)
Moerasrolklaver is de waardplant voor onder andere het icarusblauwtje (de Natuur van hier)

Moerasvergeet-mij-nietje (Myosotis scorpioides s. scorpioides)

Standplaats: zon tot halfschaduw

Hoogte: 20-40 centimeter

Bloei: lichtblauw | mei-september

Bodem: nat

Goed voor: bijen, zweefvliegen

Moerasvergeet-mij-nietje is een sierlijke inheemse plant die met zijn kruipende stengels langzaam een dicht tapijt vormt langs vijvers, beekjes en andere vochtige plekken. De talrijke lichtblauwe bloemen zorgen maandenlang voor kleur en worden bezocht door verschillende bestuivende insecten. Dankzij de lange bloeiperiode en natuurlijke uitstraling is moerasvergeet-mij-nietje een uitstekende keuze voor een biodiverse vijverrand of natte border.

In onze natuurtuin hebben we moerasvergeet-mij-nietje veelvuldig toegepast bij de aanleg van onze natuurlijke zwemvijver. Samen met penningkruid en watermunt zorgt moerasvergeet-mij-nietje ervoor dat de vijverrand snel is dichtgegroeid. Deze biedt nu een uitstekende schuilplek voor kikkers en padden.

Moeras vergeet-me-nietje (Saxifraga - Bart Vastenhouw)
Moerasvergeet-mij-nietje is een prachtig bloeiende bodembedekker om een vijverrand mee weg te werken of om te gebruiken in een natte plantenborder (Saxifraga – Bart Vastenhouw)

Welke bodembedekker past bij jouw tuin?

Niet iedere bodembedekker groeit onder dezelfde omstandigheden. Kijk daarom goed naar de standplaats in jouw tuin en kies een soort die daarbij past. Zo groeit de beplanting sneller dicht en heb je er jarenlang nauwelijks omkijken naar.

Voor een zonnige en droge border

Op droge, zonnige plekken doen gewone rolklaver, kleine tijm, wilde marjolein en gewone brunel het uitstekend. Deze soorten trekken bovendien veel bijen, hommels en vlinders aan.

Voor halfschaduw

Heb je een plek waar de zon slechts een paar uur per dag schijnt? Dan zijn kruipend zenegroen, bosaardbei, beemdooievaarsbek en donkere ooievaarsbek uitstekende keuzes.

Voor schaduw onder bomen en struiken

Ook op schaduwrijke plekken zijn volop mogelijkheden. Bosanemoon, daslook, gele dovenetel en lievevrouwebedstro vormen samen een prachtige natuurlijke onderbegroeiing.

Voor vochtige plekken en langs de vijver

Langs een vijver of op een vochtige bodem zorgen penningkruid, moerasrolklaver en moerasvergeet-mij-nietje voor een kleurrijke en onderhoudsarme bodembedekking.

Veelgemaakte fouten

Een veelgemaakte fout bij het aanplanten van inheemse bodembedekkers is dat iedere bodembedekker overal groeit. De juiste standplaats blijft ook bij deze planten belangrijk. Soorten voor droge grond zullen op een natte bodem minder goed presteren en andersom.

Daarnaast worden bodembedekkers vaak te ver uit elkaar geplant. Hoewel veel soorten zich vanzelf uitbreiden, duurt het dan lang voordat de bodem volledig bedekt is. Door de planten iets dichter op elkaar te zetten ontstaat sneller een gesloten beplanting en krijgen onkruiden minder kans.

Tot slot kiezen veel mensen nog steeds voor uitheemse en/of niet biologisch gekweekte bodembedekkers. Inheemse soorten zijn vaak sterker en hebben meer te bieden voor de biodiversiteit. Daarnaast zijn biologisch gekweekte planten niet schadelijk voor de insecten die erop af komen.

Onze ervaring

In onze natuurtuin gebruiken we op verschillende plekken inheemse bodembedekkers. Zo hebben we een aantal van de soorten genoemd in deze blog gebruikt in de borders rondom het huis, aan de vijverrand en om de kale grond onder struiken en bomen op te vullen. Deze soorten helpen niet alleen om kale plekken op te vullen, maar ze trekken ook enorm veel insecten aan. Vooral gewone rolklaver en wilde marjolein trekken enorm veel bijen, hommels en vlinders aan.

Daarnaast zien we dat bodembedekkers het onderhoud aanzienlijk verminderen. Zodra de planten een gesloten tapijt hebben gevormd, krijgt onkruid veel minder kans en blijft de bodem langer vochtig tijdens droge periodes. Dat maakt inheemse bodembedekkers niet alleen een ecologische, maar ook een praktische keuze.

Mooie combinaties van inheemse bodembedekkers

Door verschillende soorten te combineren ontstaat er een natuurlijke beplanting die het hele jaar aantrekkelijk blijft. Hier volgen enkele combinaties die je kunt gebruiken in je eigen tuin.

Voor een zonnige border

  • Gewone rolklaver
  • Kleine tijm
  • Wilde marjolein
  • Gewone brunel

Een natuurlijke bostuin

  • Bosanemoon
  • Daslook
  • Lievevrouwebedstro
  • Gele dovenetel

Voor halfschaduw

  • Bosaardbei
  • Kruipend zenegroen
  • Donkere ooievaarsbek
  • Beemdooievaarsbek

Een vochtige vijverrand

  • Penningkruid
  • Moerasrolklaver
  • Moerasvergeet-mij-nietje

Door soorten met verschillende bloeitijden en bladstructuren te combineren, ontstaat er een gevarieerde beplanting die niet alleen mooi oogt, maar ook maandenlang voedsel biedt aan bestuivende insecten. Door lage en halfhoge bodembedekkers met elkaar te combineren creëer je gelaagdheid in je tuin, wat zorgt voor meer diepgang en meer variatie in de border.

Afsluiting

Met inheemse bodembedekkers maak je jouw tuin niet alleen onderhoudsvriendelijker, maar ook aantrekkelijk voor bijen, vlinders en andere dieren. Door de juiste soort op de juiste standplaats te planten ontstaat al snel een natuurlijk groen tapijt dat jarenlang meegaat.

Twijfel je nog welke planten het beste passen bij jouw situatie? In onze uitgebreide gids over inheemse beplanting leggen we stap voor stap uit waar je op moet letten en hoe je zelf een natuurlijke tuin opbouwt. Wil je naast bodembedekkers je tuin verder aankleden met inheemse planten, kijk dan eens bij een van onze andere blogs voor meer inspiratie.

Meer natuur in je tuin e-book
Met behulp van ons praktische e-book maak je van jouw tuin een tuin vol leven en voorkom je beginnersfouten

Wil je meer handige tips ontvangen voor een natuurvriendelijke tuin, als eerste op de hoogte zijn van de laatste blogs en op de hoogte blijven van winacties? Schrijf je dan nu in voor onze nieuwsbrief!

Niets meer missen? Volg ons op onze socials!

Zoeken

Categorieën

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!