Een zonnige plek in de tuin biedt volop mogelijkheden voor een kleurrijke en levendige beplanting. Veel inheemse planten houden van warmte en zon en trekken tijdens de bloei grote aantallen bijen, vlinders, zweefvliegen en andere insecten aan. Met de juiste soorten kan een zonnige border daardoor uitgroeien tot een van de meest biodiverse plekken in de tuin.
Toch is volle zon niet automatisch hetzelfde als droge grond. Een zonnige zandgrond vraagt om heel andere planten dan een voedselrijke kleigrond of een vochtige plek langs de vijver. Kijk daarom niet alleen naar het aantal uren zon, maar ook naar de bodem en de hoeveelheid vocht die deze vasthoudt.
In dit artikel bespreken we 15 sterke inheemse planten voor volle zon. Van soorten die het uitstekend tegen droogte kunnen tot planten die juist graag met hun voeten in een wat vochtigere bodem staan. Zo vind je voor vrijwel iedere zonnige plek een passende inheemse plant.
Wat verstaan we onder volle zon?
Tekst
Waarom kiezen voor inheemse planten op een zonnige plek?
Tekst
Waar let je op bij planten in de volle zon?
Op stukken in je tuin die in de volle zon liggen kunnen de omstandigheden behoorlijk extreem worden. Door klimaatveranderingen worden de weersomstandigheden steeds extremer. Dit betekent dat planten in de volle zon tegen hogere temperaturen bestand moeten zijn en langere periodes van droogte moeten overbruggen. Met onderstaande tips kun je ervoor zorgen dat je planten deze omstandigheden beter aan kunnen.
Zorg ervoor dat de grond tussen de planten afgedekt is. Een kale grond droogt sneller uit dan grond die afgedekt is, waardoor planten sneller dorst krijgen. Om de grond af te dekken kun je boomschors gebruiken, of een mulchlaag van plantenresten.
Heb je dit gedaan, maar droogt de grond dan nog steeds heel snel uit? Dan kun je er nog voor kiezen om een druppelslang aan te leggen. Dit maakt het water geven een stuk gemakkelijker. Een druppelslang geeft het water gelijkmatig af. In combinatie met een afdeklaag van boomschors of plantenresten zorgt ervoor dat het water niet onmiddellijk verdampt en de planten de kans krijgen het vocht op te nemen. De afdeklaag zorgt er tevens meteen voor dat de druppelslang niet zichtbaar is (en dat je geen of minder onkruid hoeft te plukken).
De 15 beste inheemse planten voor volle zon
Hier bespreken we 15 inheemse planten die het uitstekend doen in de volle zon. We hebben de 15 soorten verder onderverdeeld in soorten die graag op een droge en zonnige plek staan, planten die van een normale/voedselrijke zonnige plek houden en soorten die houden van een zonnige, maar vochtige plek. Zo is er voor elke situatie wel een soort geschikt.
Droge en zonnige plek
Allereerst zes inheemse planten die houden van een droge en zonnige plek. Het zijn stuk voor stuk bloeiende toppers die zorgen voor meer insecten in je tuin.
Duizendblad (Achillea millefolium)
Standplaats: zon
Bodem: droge tot matig voedselrijke grond
Hoogte: 30 – 70 centimeter
Bloei: wit | juni – oktober
Goed voor: wilde bijen, zweefvliegen en vlinders
Een uitstekende inheemse bloeier voor in de volle zon is duizendblad. Deze plant uit de composietenfamilie doet het uitstekend op warme, zonnige en droge plekken. De velen bloemen die duizendblad produceert zitten vol met nectar en stuifmeel en worden druk bezocht door bijen, zweefvliegen, vlinders, kevers en andere insecten. Het is daarnaast ook de waardplant van een aantal nachtvlindersoorten zoals de duizendbladdwergspanner en oranje dwerspanner.
In onze natuurtuin hebben we een groot stuk dat vol staat met duizendblad. Dit stuk van ongeveer 15m2 ligt de hele dag in de zon en de hele zomer bloeit het prachtig en stikt het er van de zoemende insecten. Door dit stuk gefaseerd te beheren kunnen we ook nog eens de bloeitijd van het duizendblad verlengen, waardoor we ook in het najaar kunnen genieten van de prachtige bloemen.
Duizendblad is biologisch gekweekt verkrijgbaar bij diverse gespecialiseerde winkels. Bij Sprinklr en Vivara is duizendblad verkrijgbaar in diverse varianten met verschillende bloeikleuren.
Wilde marjolein (Origanum vulgare)
Standplaats: zon – halfzon
Bodem: droog, kalkrijk, goed doorlatend
Hoogte: 30 – 60 centimeter
Bloei: roze | juli – september
Goed voor: bijen, hommels en vlinders
Wilde marjolein is nog zo’n plant die uitstekend gedijt op een plekje in de volle zon. Wij hebben wilde marjolein tegen de zuidgevel staan, waar de plant de hele dag in de zon staat. De plant groeit en bloeit uitbundig en lijkt het hier enorm naar de zin te hebben.
Deze vaste plant mag niet ontbreken in een natuurvriendelijke tuin. De roze bloemtrossen – die vol zitten met suikerrijke nectar – zijn erg geliefd bij insecten. Zweefvliegen, bijen, vlinders en vele andere insectensoorten bezoeken de bloemen gedurende de zomer volop, waardoor de biodiversiteit in je tuin aanzienlijk toeneemt. Daarnaast is wilde marjolein – misschien beter bekend als oregano – uitstekend in de keuken te gebruiken, bij pizza’s, pasta’s en veel meer gerechten.
Wilde marjolein is biologisch gekweekt verkrijgbaar bij diverse speciaalzaken, waaronder Sprinklr en Vivara.
Wilde cichorei (Cichorium intybus)
Standplaats: zon
Bodem: droge, kalkrijke grond
Hoogte: 50 – 150 centimeter
Bloei: lichtblauw | juli – oktober
Goed voor: wilde bijen en vlinders
Een andere inheemse plant die houdt van een plek in de volle zon is wilde cichorei. Deze vaste plant krijgt in de zomer helderblauwe bloemen die vooral in de ochtend goed te zien zijn. In de felle middagzon sluiten de bloemen, waarna ze de daaropvolgende dag in de ochtend weer prachtig in bloei staan.
Wilde cichorei houdt van een droge, liefst kalkrijke grond. Naast een plek in de zon, kan wilde cichorei dus ook gebruikt worden op droge plekken in de tuin en is het een uitstekende plant voor kleigrond.
In onze natuurtuin heeft wilde cichorei een plek gekregen dichtbij het huis. Hier staat de vaste plant op een plek die is gelegen op het zuiden, waardoor de plant vrijwel de hele dag in de zon staat. Vanuit de keuken hebben we goed zicht op deze fantastische bloeier. Dat blijft ieder jaar weer genieten in de zomer.
Wilde cichorei is bij diverse gespecialiseerde winkels biologisch gekweekt verkrijgbaar, waaronder Sprinklr en Vivara.
Knoopkruid (Centaurea jacea)
Standplaats: zon
Bodem: matig voedselrijke grond
Hoogte: 40 – 100 centimeter
Bloei: paars | juni – september
Goed voor: bijen, hommels en vlinders
Knoopkruid is een sterke inheemse vaste plant die uitstekend tot zijn recht komt op een zonnige plek. De paarsroze bloemhoofdjes verschijnen gedurende een lange periode en worden druk bezocht door allerlei insecten. Vooral voor vlinders is knoopkruid een waardevolle nectarplant.
Van nature groeit knoopkruid onder andere in graslanden, bermen en langs dijken. De plant staat graag in de zon en doet het goed op een niet al te voedselrijke bodem die droog tot redelijk vochthoudend is. Eenmaal gevestigd is knoopkruid behoorlijk sterk en kan de plant jarenlang terugkomen. Door zijn natuurlijke uitstraling is hij bovendien erg geschikt voor bloemrijke borders en kruidenrijke graslanden.
Bij ons staat knoopkruid op een zonnige plek in het kruidenrijke grasland. Hier bloeit de plant uitbundig en breidt zich ieder jaar een stukje uit.
Knoopkruid is biologisch gekweekt verkrijgbaar bij diverse speciaalwinkels, waaronder Sprinklr en Vivara.
Kleine tijm (Thymus serpyllum)
Standplaats: zon
Bodem: droog, stenig, goed doorlatend
Hoogte: 10 – 15 centimeter
Bloei: paars | juni – september
Goed voor: bijen, vlinders en zweefvliegen
Kleine tijm – ook wel wilde tijm of kruiptijm genoemd – is een laagblijvende inheemse plant voor de warmste en droogste plekken in de tuin. De plant vormt lage matten en krijgt in de zomer talloze kleine roze tot paarse bloemen. Ondanks het bescheiden formaat kunnen die bloemen veel insecten aantrekken.
Kleine tijm houdt van een voedselarme en goed doorlatende bodem en is daardoor vooral geschikt voor droge zandgrond, grindrijke plekken, rotstuinen en zonnige randen. Op zware, natte of zeer voedselrijke grond voelt de soort zich veel minder thuis. Geef wilde tijm voldoende ruimte en zon; tussen hogere, snelgroeiende planten kan hij gemakkelijk worden verdrongen.
Deze handige inheemse bodembedekker kan perfect gebruiken worden bij stapelmuurtjes of tussen halfverharding. Zo kun je gemakkelijk voegen en kieren opvullen, die in de zomer ook nog eens volop beginnen te bloeien.
Kleine tijm is biologisch gekweekt verkrijgbaar bij diverse speciaalzaken, waaronder Sprinklr en Vivara.
Slangenkruid (Echium vulgare)
Standplaats: zon
Bodem: droog, zanderig
Hoogte: 30 – 100 centimeter
Bloei: blauw| juni – september
Goed voor: bijen
Met zijn opvallende blauw-paarse bloemen is slangenkruid een prachtige soort voor een droge en zonnige tuin. De bloemen staan langs stevige bloemstengels en worden gedurende de lange bloeiperiode veel bezocht door bijen en hommels.
Slangenkruid groeit van nature vooral op open, zonnige en vaak droge plekken, bijvoorbeeld in bermen, duinen en op ruderale terreinen. De plant houdt van een goed doorlatende bodem en kan na vestiging behoorlijk goed tegen droogte. Slangenkruid is meestal tweejarig: in het eerste jaar vormt de plant een bladrozet, waarna hij doorgaans in het tweede jaar bloeit en zaad vormt. Geef zaailingen daarom wat ruimte als je de soort in je tuin wilt behouden.
Wij hebben slangenkruid in onze natuurtuin in de rand van de vijver staan. Hier heeft de plant volop ruimte om te groeien en te bloeien, en vormt deze een mooie aanvulling op de oeverbeplanting van de vijver.
Slangenkruid is biologisch gekweekt verkrijgbaar bij diverse speciaalzaken, waaronder Sprinklr.
Normale/voedselrijke zonnige plek
Dan volgen er vijf inheemse planten die houden van een normale zonnige plek in de tuin.
Beemdkroon (Knautia arvensis)
Standplaats: zon tot halfschaduw
Bodem: vochthoudende, kalkrijke grond
Hoogte: tot 70 centimeter
Bloei: lila | juni – oktober
Goed voor: bijen, zweefvliegen en vlinders
Beemdkroon is wat ons betreft een van de mooiste inheemse planten voor een zonnige border. De lila bloemhoofdjes staan op lange, vrij losse stengels en geven de plant een natuurlijke uitstraling. Tijdens de bloei zijn de bloemen bovendien bijzonder aantrekkelijk voor allerlei insecten. Naast vele dagvlinders, zweefvliegen en bijen wordt de plant onder andere bezocht door de knautiabij. De zeldzame bij – die op de rode lijst staat – is zelfs helemaal afhankelijk van beemdkroon.
De soort komt van nature onder andere voor in bloemrijke graslanden, bermen en langs dijken. Beemdkroon houdt van zon en groeit het beste op een bodem die niet voortdurend uitdroogt. Vooral op kalkhoudende grond kan de plant goed gedijen. Door de lange bloeiperiode is beemdkroon een mooie soort om te combineren met andere zomerbloeiers zoals knoopkruid, wilde marjolein en gewone margriet.
Beemdkroon is biologisch gekweekt, verkrijgbaar bij onder andere Sprinklr en Vivara. Met deze vaste plant haal je gegarandeerd meer biodiversiteit naar je tuin!
Grote centaurie (Centaurea scabiosa)
Standplaats: zon
Bodem: droge, kalkrijke grond
Hoogte: 100 – 125 centimeter
Bloei: rozepaars | juni – augustus
Goed voor: bijen, vlinders
Grote centaurie is een forse inheemse plant met grote paarse bloemhoofdjes. Hij lijkt enigszins op knoopkruid, maar wordt doorgaans groter en heeft dieper ingesneden bladeren. Daarmee is het een mooie soort voor het midden of de achterkant van een zonnige, natuurlijke border.
De plant houdt van warme, zonnige omstandigheden en heeft een duidelijke voorkeur voor kalkrijke grond. Eenmaal gevestigd kan grote centaurie goed omgaan met drogere perioden. De bloemen bevatten volop nectar en trekken tijdens de zomer allerlei insecten aan, waaronder hommels en vlinders. Geef de plant voldoende ruimte tussen lagere soorten; zo komen zowel de hoogte als de grote bloemen het beste tot hun recht.
Wij hebben grote centaurie dicht bij het keukenraam staan. Zo kunnen we in de zomermaanden ook vanuit binnen genieten van de prachtige bloemen en de insecten die daarop af komen. Zo hebben we onder andere distelvlinders, bruine zandoogjes en dagpauwogen op de bloemen gezien.
Grote centaurie is biologisch gekweekt verkrijgbaar bij diverse gespecialiseerde winkels, zoals Sprinklr en Vivara.
Gewone margriet (Leucanthemum vulgare)
Standplaats: zon
Bodem: droog tot vochthoudend, matig voedselrijk
Hoogte: tot 60 centimeter
Bloei: wit | mei – augustus
Goed voor: bijen en vlinders
Tekst
EATT langs vijver
Muskuskaasjeskruid (Malva moschata)
Standplaats: zon tot halfschaduw
Bodem: droog tot vochthoudend, matig voedselrijke grond
Hoogte: tot 70 centimeter
Bloei: roze | juli – september
Goed voor: vlinders
Tekst
Waardplant distelvlinder
EATT tegen zonnige gevel – kaasjeskruiddikkopje
Gewone brunel (Prunella vulgaris)
Standplaats: zon tot halfschaduw
Bodem: vochthoudende, matig voedselrijke tot voedselrijke grond
Hoogte: 5 – 40 centimeter
Bloei: blauw – paars | mei – oktober
Goed voor: bijen, hommels en vlinders
Tekst
EATT bij vijver
Vochtige zonnige plek
Tekst
Dagkoekoeksbloem (Silene dioica)
Standplaats: zon – halfschaduw
Bodem: vochthoudende, voedselrijke grond
Hoogte: 40 – 90 centimeter
Bloei: roze | april – september
Goed voor: wilde bijen, hommels en vlinders
EATT in kruidenrijk grasland op vochtige plek
Dagkoekoeksbloem is ook zo’n prachtige vaste plant die een plek in de volle zon verlangt (of halfschaduw), mits deze wel op een vochtige plek staat. Belangrijk is dus om ervoor te zorgen dat de grond niet uitdroogt.
Dagkoekoeksbloem wordt tot 80 centimeter hoog en bloeit van april tot en met oktober met grote roze bloemen, met vijf diep ingesneden kroonbladeren.
Bijen, hommels, dagvlinders en nachtvlinders vliegen op de bloemen van dagkoekoeksbloem. Hoewel de bloemen overdag open zijn vindt bestuiving voornamelijk plaats door nachtvlinders. Dagkoekoeksbloem is de waardplant voor de gewone Silene-uil, maar ook de koekoeksbloem-spanner is een nachtvlinder die veelvuldig gebruik maakt van de plant.
Grote pimpernel (Sanguisorba officinalis)
Standplaats: zon – halfschaduw
Bodem: vochthoudend tot vochtig, matig voedselrijke grond
Hoogte: 60 – 100 centimeter
Bloei: donkerrond | juni – september
Goed voor: wilde bijen, zweefvliegen en vlinders
Tot slot nog de grote pimpernel. Deze vaste land is vrij zeldzaam geworden in Nederland.
Grote pimpernel wordt tot 1 meter hoog, in sommige gevallen nog hoger, en bloeit met prachtige donkerrode bloemen. De bloeit begint in juni en loopt door tot en met september. Grote pimpernel verdraagt een plek in de volle zon, maar houdt wel van een wat vochtige bodem. Plant je hem dus in de volle zon dan moet je er wel voor zorgen dat de grond niet uitdroogt.
Net zoals de overige inheems planten die besproken zijn in deze blog, is grote pimpernel ook een belangrijke plant voor een aantal insecten. Zweefvliegen, bijen, hommels en dagvlinders maken veelvuldig gebruik van de plant. Voor het pimpernelblauwtje en het donker pimpernelblauwtje is het zelfs de waardplant.
Grote kattenstaart (Lythrum salicaria)
Standplaats: zon
Bodem: vochtige tot natte grond
Hoogte: 80 – 125 centimeter
Bloei: paarsroze | juni – september
Goed voor: bijen, hommels en zweefvliegen
Tekst
EATT bij vijver
Koninginnekruid (Eupatorium cannabinum)
Standplaats: zon
Bodem: vochtige, voedselrijke grond
Hoogte: 90 – 150 centimeter
Bloei: roze | juli – september
Goed voor: vlinders, bijen, hommels en zweefvliegen
EATT bij vijver
Welke planten voor volle zon passen bij jouw tuin?
Tekst
Veelgemaakte fouten
Tekst
Onze ervaring met planten in volle zon
Tekst
Mooie combinaties
Tekst
Uitgebloeide planten laten staan
Hebben je planten het hele jaar gebloeid en is er in het najaar niet meer over dan een aantal uitgebloeide stengels? Laat deze dan staan tot in het voorjaar. Al lijken het maar een paar uitgebloeide stengels, deze zijn zeer belangrijk voor de overwintering van dieren. Insecten overwinteren in uitbloeide stengels en kleine dieren vinden schuilplaatsen tussen de planten. Op onderstaande afbeelding zie je zo’n uitgebloeid stukje kruiden. Deze heeft de hele winter als schuilplek gediend voor een haas. Als je goed kijkt zie je de oren van de haas (omcirkeld). Maar ook vogels zoals de roodborst en winterkoning vinden er in de schrale wintermaanden voedsel in. Voortaan de uitgebloeide kruiden laten staan dus!
Afsluiting
Twijfel je nog welke planten het beste passen bij jouw situatie? In onze uitgebreide gids over inheemse beplanting leggen we stap voor stap uit waar je op moet letten en hoe je zelf een natuurlijke tuin opbouwt.
Bekijk hier de complete gids over inheemse beplanting
Niets meer missen? Volg ons op onze socials!
