Voor De Natuur van hier hebben we een eigen bosuilenkast ontworpen, met een diepe nestkamer, een onderhoudsluik en een voorziening voor een nestcamera. In deze blog vertellen we meer over de bosuil, leggen we onze ontwerpkeuzes uit en lees je waar je op moet letten bij het bouwen en ophangen.
Wil je zelf aan de slag? In ons complete bouwplan voor de bosuilenkast vind je de technische tekeningen, alle zaagmaten, een zaagschema en de praktische uitwerking van het ontwerp.
De bosuil (Strix aluco): de mysterieuze bosbewoner
De bosuil (Strix aluco) leeft in bossen, parken en groene woonwijken. Ook in een grote tuin met volwassen bomen kan hij voorkomen. Door zijn nachtelijke leefwijze hoor je hem vaak eerder dan je hem ziet.
Je herkent een bosuil aan zijn grote, ronde kop en donkere ogen. Ze hebben geen oorpluimen, zoals ransuil en oehoe wel hebben. Het verenkleed varieert van grijsbruin tot roestbruin. Overdag rust hij vaak dicht tegen een boomstam, waar zijn kleuren hem goed laten opgaan in de omgeving.
Volwassen bosuilen bereiken een lichaamslengte van 37 tot 43 centimeter en een spanwijdte van 80 tot 100 centimeter. Ze wegen dan rond de halve kilo (vrouwtjes zijn wat zwaarder dan mannetjes).
De bekende roep van het mannetje klinkt als een langgerekt ‘hoe… hoe-hoe-hoeeee’. Het vrouwtje laat een scherpere ‘ke-wik’ horen. Bosuilen zijn standvogels: een paartje kan het hele jaar in hetzelfde territorium verblijven.
Wat eet een bosuil?
De bosuil heeft een gevarieerd menu. Het grootste deel van het menu bestaat uit kleine zoogdieren zoals muizen, ratten en soms zelfs konijnen of jonge hazen. Naast zoogdieren worden ook vogels gegeten en amfibieën zoals kikkers en padden. Incidenteel worden zelfs kevers en regenwormen genuttigd. Dankzij dat gevarieerde menu kan de bosuil zijn voedselkeuze aanpassen aan wat er in zijn omgeving beschikbaar is.
Net zoals andere uilen produceren bosuilen ook braakballen. Daarin zitten onverteerbare resten van zijn prooien, zoals botjes en haren. Die resten kunnen veel vertellen over wat een uil heeft gegeten.
Bouw zelf een nestkast voor de bosuil
Alle tekeningen, zaagmaten en bouwinformatie overzichtelijk bij elkaar in één PDF. Je ontvangt ook een printvriendelijke versie met een witte achtergrond, handig om mee te nemen naar je werkplek.
Geluid en gedrag
Bosuilen zijn voornamelijk ‘s nachts actief en brengen overdag vaak door op een rustplek in de boom of dichtbij de boomstam (roestplek/roestboom). Door hun camouflage zie je ze vrijwel niet zitten. Ze zijn ’s nachts te herkennen aan hun roep. Iedereen die met donker wel eens in een bos is geweest zal deze kenmerkende “…hoe-hoééé…” herkennen. Hun roep wordt vaak gebruikt in spannende films.
Bosuilen broeden vroeg in het jaar, vaak al vanaf februari of maart, en zijn daardoor één van de eerste vogelsoorten die je in het voorjaar in een nestkast kunt helpen.
Bosuilenpaartjes zijn monogaam en blijven hun hele leven in hetzelfde territorium. Ze blijven dus ook in de winter om dit territorium te verdedigen. Het zijn dus echte standvogels. Hoewel bosuilen zich in verschillende landschappen kunnen nestelen, komen ze het meest voor in loof- en naaldbossen. Daarnaast worden ze soms ook gezien in een wat meer open landschap en zelfs in woonwijken. Ze worden echter niet snel opgemerkt omdat ze nachtactief zijn.
Broeden en jonge bosuilen
Bosuilen broeden vroeg in het jaar, vaak vanaf februari of maart. Ze zijn hiermee een van de eerste vogels die broeden. Ze gebruiken vooral boomholtes, maar kunnen ook een nestkast als broedplaats kiezen. Na ongeveer een maand broeden komen de eieren uit. Er worden meestal twee tot vier eieren gelegd, met uitschieters tot zelfs zeven! De jongen blijven ongeveer een maand op het nest.
De jongen verlaten het nest voordat ze goed kunnen vliegen. Deze jonge bosuilen worden takkelingen genoemd. Ze klauteren met hun sterke klauwen door de nestboom en oefenen met hun vleugels. Ze kunnen er wat onhandig uitzien. De jongen worden buiten de kast nog door hun ouders verzorgd. Ze blijven zo’n drie maanden in de buurt van de ouders.
Zie je een jonge bosuil op een tak of op de grond? Houd afstand en neem hem niet zomaar mee: de ouders kunnen in de buurt zijn. Is het dier zichtbaar gewond of verkeert het direct in gevaar, vraag dan advies aan een dierenambulance of vogelopvang.
Een nestkast voor bosuil in eigen tuin?
Een nestkast kan bosuilen helpen wanneer er geschikt leefgebied is, maar weinig nestgelegenheid. Denk aan een bosrijke tuin, een erf met volwassen bomen of een plek aan de rand van een bos. Als je in een geschikt leefgebied voor de bosuil woont waar weinig nestgelegenheid is, kun je een nestkast voor de bosuil ophangen.
Kijk daarom eerst naar de omgeving. Zijn er voldoende grote bomen, rustige plekken en mogelijkheden om voedsel te vinden? Hoor of zie je al bosuilen in de buurt? Dan kan een nestkast een waardevolle aanvulling zijn. Je kunt bosuilen in het najaar en winter horen, grofweg tussen oktober en maart. Wij horen de bosuil in het bos grenzend aan ons huis dit jaar al vanaf medio september roepen.
Oude bomen met natuurlijke holtes blijven belangrijk. Een nestkast is een aanvulling op die nestgelegenheid, geen reden om een holle boom te verwijderen. Niet alleen bosuilen, maar ook andere vogels, kleine zoogdieren en insecten hebben veel aan holtes in oude bomen. Deze zijn er helaas steeds minder. Dus als je het geluk hebt om een holle boom of boom met holtes in je tuin te hebben, laat hem vooral staan.
Ook op een geschikte plek is bewoning niet gegarandeerd. Het kan een tijd duren voordat een kast wordt ontdekt of gebruikt, soms zelfs jaren. Dit kan te maken hebben met verschillende redenen, zoals geen beschikbare partner, voedselaanbod in slechtere jaren, andere vaste stek. Geef de vogels die tijd en laat de kast zoveel mogelijk met rust.
Wil je ook andere vogelsoorten helpen, kijk dan bij onze bouwtekeningen voor een nestkast voor de boomkruiper of een nestkast voor de torenvalk.
Tip: geen zin of tijd om zelf een nestkast voor bosuilen te maken? Bestel dan een kant-en-klare nestkast.
Onze bouwtekening voor een bosuilenkast
Bij ons ontwerp hebben we gekeken naar het gedrag van de bosuil en naar de praktische kant van het bouwen, plaatsen en onderhouden. Dat heeft geleid tot een hoge kast met een ruime nestkamer en enkele voorzieningen die het gebruik makkelijker maken. De volledige maatvoering en technische uitwerking staan in het betaalde bouwplan.
Ten opzichte van veel bosuilenkasten die momenteel gebruikt worden, heeft ons ontwerp enkele aanpassingen. Zo heeft de nestkamer andere afmetingen, waardoor de jongen niet te vroeg naar buiten kunnen vallen.
Een nestkast hangt jarenlang buiten en krijgt daardoor veel te verduren. We hebben in het ontwerp en in materiaalkeuze hier rekening mee gehouden, zodat de nestkast zo lang mogelijk meegaat. Duurzaam werken en duurzaam materiaal staat bij ons voorop.
Verder moet de nestkast voor jou ook handig werken. Dankzij jarenlange ervaring met het gebruik van nestkasten, hebben we zelf ervaren wat handig is om mee te nemen in het ontwerp, zoals een onderhoudsluikje en een optionele sleuf voor kabels voor een eventuele nestkastcamera.
Een compleet bouwplan
Wil je de kast zelf bouwen? In ons bouwplan staan de onderdelen, zaagmaten, technische details en het zaagschema overzichtelijk bij elkaar. Zo kun je het ontwerp volgen zonder zelf de constructie te hoeven uitwerken.
Je ontvangt de vormgegeven PDF en een printvriendelijke versie met witte achtergrond.
Eenmaal bewoond: geef de bosuil rust
Wordt de kast gebruikt? Geniet dan op afstand. Open het onderhoudsluik of de kast niet om te kijken of er eieren of jongen zijn en blijf niet onnodig bij de nestboom staan. Bosuilen kunnen hun nest en jongen fel verdedigen. Kortom: blijf uit de buurt van de kast en geef de bosuilen alle ruimte.
Ook wanneer de jongen buiten de kast zitten, blijven rust en afstand belangrijk. De takkelingen worden nog door hun ouders verzorgd.
Nestkastcamera
Je wil de bosuil alle ruimte geven, maar je bent ook erg nieuwsgierig of er al eieren zijn, hoe de jongen het doen en wanneer ze uitvliegen. Dan kun je een camera in de nestkast plaatsen om alles live te volgen.
Wij gebruiken de camera’s van Green Backyard. Deze geeft je eenvoudig via een app live toegang tot de camera. Daarnaast ontvang je een melding wanneer er beweging is in de nestkast en kun je video’s downloaden en opslaan. Ze hebben verschillende types camera’s, wij gebruiken de Longe Range Camera, deze heeft een bereik tot 180 meter! Op onderstaande video zie je een kerkuil die de nestkast inkomt, gefilmd met de Longe Range Camera.
Ook met een camera blijft rust belangrijk. Open of benader een bewoonde kast niet om een instelling te wijzigen of de camera te verplaatsen.
Onderhoud van de bosuilenkast
Een kast die buiten hangt, verdient af en toe aandacht. Controleer op een geschikt moment de dakbedekking, het hout, het onderhoudsluik en de bevestiging.
Voer onderhoud alleen uit wanneer de kast niet in gebruik is. Ga niet uitsluitend af op een maand op de kalender: een kast kan buiten het broedseizoen ook als rustplek worden gebruikt. Als je geen camera in de kast hebt, kun je door observatie nagaan of de kast wellicht bewoond is. Let bijvoorbeeld op braakballen of prooirestjes (veren bijvoorbeeld) onder de kast.
Is onderhoud nodig, dan kun je via het zijluik of via de bovenkant de binnenzijde bereiken. Kijk naar de toestand van het bodemmateriaal en controleer of afwateringsgaten vrij zijn. Herstel beschadigingen voordat ze groter worden.
Twijfel je over bewoning of noodzakelijk onderhoud? Vraag een lokale vogelwerkgroep of uilenwerkgroep om advies. Misschien kun je je zelfs aansluiten bij een lokale groep. Er zijn vaak vrijwilligers nodig. Daarnaast vinden ze het waarschijnlijk ook interessant om de resultaten van jouw kast te volgen. Misschien heb je zelfs het geluk dat je bij het meten, wegen en ringen van jonge bosuilen kunt zijn!
Veelgestelde vragen over bosuilenkasten
Dat kan wanneer je tuin onderdeel is van een geschikte omgeving met voldoende volwassen bomen, voedsel en rust. Een nestkast kan ontbrekende nestgelegenheid aanvullen, maar biedt geen garantie op bewoning.
Zorg ervoor dat je de nestkast stevig ophangt, aan een volwassen boom op circa vier tot zes meter hoogte. Zorg er daarnaast voor dat er meerdere andere volwassen bomen rondom de ‘nestboom’ staan en dat de opening van de nestkast vrij is en gericht is op het zuidoosten.
Je kunt ons plan voor een nestkast voor een bosuil gebruiken. Naar aanleiding van onderzoek naar verschillende nestkasten, hebben we een nieuw ontwerp gemaakt. Uiteraard volledig gericht op een zo goed mogelijke ontwikkeling van ei tot uitvliegend jong en zo duurzaam mogelijk.
Gebruik het hoogteadvies uit het bouwplan en kies een plek in een stevige boom die je veilig kunt bereiken. Let ook op beschutting, de aanvliegroute en takken in de omgeving.
De invliegopening moet passen bij het ontwerp van de kast. In ons bouwplan staan de vorm, maat en positie aangegeven. Neem de opening daarom samen met de rest van het ontwerp over.
Voor ons ontwerp gebruiken we exterieurgeschikt multiplex. Houd de materiaalgegevens uit het bouwplan aan en besteed aandacht aan de bescherming van zaagranden en het dak. De binnenzijde blijft onbehandeld.
Bosuilen broeden vroeg in het jaar. De eerste eieren worden soms al in februari gelegd, maar meestal begint het broedseizoen in maart. Na ongeveer een maand komen de jongen uit het ei. Daarom is het belangrijk om een bosuil nestkast uiterlijk in de winter op te hangen.
Bereid de kast ruim vóór het vroege broedseizoen voor. Het najaar of de winter is een praktisch moment om een nieuwe kast te plaatsen, mits je daarbij geen aanwezige vogels verstoort.
Ja. In ons bouwplan brengen we vóór plaatsing schone, droge houtsnippers aan als onderlaag. De bosuil verzamelt zelf geen materiaal om een eigen nest te bouwen.
Ja, het ontwerp houdt rekening met een optionele kabeldoorvoer. Installeer en test de camera voordat de kast wordt bewoond. Zonder camera sluit je de doorvoer af.
We geven het plan moeilijkheidsgraad ‘gemiddeld’. Het is belangrijk dat je nauwkeurig kunt aftekenen, zagen en monteren. Ook het veilig ophangen van deze grote kast vraagt voorbereiding en hulp.
Ja. Naast de vormgegeven PDF ontvang je een printvriendelijke versie met een witte achtergrond.
Aan de slag met jouw bosuilenkast
Zelf een bosuilenkast bouwen is een mooi natuurproject voor een geschikte tuin, erf of bosrijke omgeving. Je maakt iets tastbaars en kunt daarmee extra nestgelegenheid aanbieden.
Met ons complete bouwplan hoef je de constructie niet zelf uit te werken. Je krijgt de technische tekeningen, zaagmaten, het zaagschema en informatie over afwerking en plaatsing overzichtelijk bij elkaar.
Maak je eigen nestkast voor de bosuil
Ga aan de slag met ons complete PDF-bouwplan, inclusief technische tekeningen, zaagschema en plaatsingsadvies. De printvriendelijke versie met witte achtergrond is inbegrepen.
Zelf een kast gebouwd? Deel je resultaat op Instagram of Facebook en tag @denatuurvanhier. Je kunt ook mailen naar info@denatuurvanhier.nl. We vinden het leuk om te zien waar jullie kasten terechtkomen.
Niets meer missen? Volg ons op onze socials!
Zou u mij de tekening voor de nestkast bosuil willen toesturen?
zou u mij de tekeningen ook willen toezenden? wonen in de bossen en zouden er graag enkele ophangen
Beste co-en,
Ik heb u de tekening gemaild.
Beste, zou ik de tekening ook kunnen ontvangen aub?
mvg
Thomas
ik wil graag baten bosuilenkast
stuur even naar nicoterpstra@hetnet.nl
maten door
Beste Nico,
Dank voor je bericht. Ik heb je gemaild.