Een bosuil nestkast is een geweldig project als je bosuilen in of rondom je tuin of bosrijke omgeving wilt helpen. Een bosuilennestkast biedt bosuilen een alternatief voor natuurlijke boomholten, die door kap en minder oud wordende bomen steeds minder voorkomen. In deze blog vind je een duidelijke bouwtekening, materiaaladvies, ophangtips en wat je moet weten om een broedend uilenpaar succesvol te ondersteunen.
De bosuil (Strix aluco), een mysterieuze bosbewoner
Kenmerken en uiterlijk
De bosuil is een middelgrote uilensoort die vooral in bosrijke gebieden, parken en soms grote tuinen voorkomt. Ze hebben een ronde kop zonder oorpluimen (die de ransuil en oehoe wel hebben) en verder herken je ze aan hun diepe, donkere ogen en kenmerkende roep. Ze worden ongeveer net zo groot als een zwarte kraai. Volwassen exemplaren bereiken een lichaamslengte van 37 tot 43 centimeter en een spanwijdte van 80 tot 85 centimeter. Ze wegen dan rond de halve kilo (vrouwtjes zijn wat zwaarder dan mannetjes).
Geluid en gedrag
Bosuilen zijn voornamelijk ‘s nachts actief en brengen overdag vaak door op een rustplek in de boom of dichtbij de boomstam (roestplek/roestboom). Door hun camouflage zie je ze vrijwel niet zitten. Ze zijn ’s nachts te herkennen aan hun roep. Iedereen die met donker wel eens in een bos is geweest zal deze kenmerkende “…hoe-hoééé…” herkennen. Hun roep wordt vaak gebruikt in spannende films.
Bosuilen broeden vroeg in het jaar, vaak al vanaf februari of maart, en zijn daardoor één van de eerste vogelsoorten die je in het voorjaar in een nestkast kunt helpen.
Voedsel en voortplanting van de bosuil
Wat eet een bosuil?
De bosuil heeft een gevarieerd menu. Het grootste deel van het menu bestaat uit kleine zoogdieren zoals muizen, ratten en soms zelfs konijnen of jonge hazen. Naast zoogdieren worden ook vogels gegeten en amfibieën zoals kikkers en padden. Incidenteel worden zelfs kevers en regenwormen genuttigd. Dankzij dat gevarieerde menu kan de bosuil zich uitstekend aanpassen aan het voedselaanbod. In slechte muizenjaren schakelt hij dus gemakkelijk over op een ander dieet. Zoals andere uilen produceren bosuilen ook braakballen. Door deze braakballen te ontleden is het gemakkelijk te achterhalen wat de bosuil gegeten heeft.
Broedgedrag van de bosuil
Als een van de eerste vogels in het jaar beginnen bosuilen te broeden. De eieren worden soms al in februari gelegd, maar meestal in maart. Gemiddeld worden er twee tot vier eieren gelegd, echter kan dit aantal oplopen tot maar liefst zeven stuks! Na een maand broeden komen de eieren uit, waarna de juvenielen nog ongeveer een maand op het nest blijven. Wanneer ze uit het nest geklauterd zijn, blijven ze nog ongeveer drie maanden in de buurt van de ouders. Via Beleef de lente is vrijwel ieder jaar een paartje bosuilen te volgen!
Bosuilenpaartjes zijn monogaam en blijven hun hele leven in hetzelfde territorium. Ze blijven dus ook in de winter om dit territorium te verdedigen. Het zijn dus echte standvogels. Hoewel bosuilen zich in verschillende landschappen kunnen nestelen, komen ze het meest voor in loof- en naaldbossen. Daarnaast worden ze soms ook gezien in een wat meer open landschap en zelfs in woonwijken. Ze worden echter niet snel opgemerkt omdat ze nachtactief zijn.
Jonge bosuilen
Jonge bosuilen verlaten het nest na zo’n 30 dagen, voordat ze echt kunnen vliegen. Ze worden dan takkelingen genoemd. Met hun sterke klauwen klauteren ze via de stam weer omhoog of door struiken en oefenen ze met hun vleugels. Ze lijken soms onhandig naar beneden te vallen, maar ze klimmen dus zelf weer omhoog. Op de takken of op de grond worden ze nog wekenlang door de ouders gevoerd en beschermd. Pak takkelingen dus niet op, de ouders zijn vaak in de buurt.
Bouwtekening voor een bosuil nestkast
Wil je ook andere vogelsoorten helpen, kijk dan bij onze bouwtekeningen voor een nestkast voor de boomkruiper of een nestkast voor de torenvalk.
Bosuilen komen dus wijdverspreid voor in Nederland, maar ontbreken op plekken waar weinig of geen bomen zijn. Het aantal broedparen in Nederland blijft stabiel over het laatste decennium. Boomholten zijn de belangrijkste broedplekken voor bosuilen. Naast boomholten broeden ze ook af en toe in openingen in gebouwen en gebruiken ze soms verlaten nesten van eksters. Daarnaast maken ze dankbaar gebruik van nestkasten. De afmetingen zijn gebaseerd op richtlijnen van vogelwerkgroepen en uilenbeschermingsorganisaties.
Hieronder vind je de belangrijkste gegevens voor een nestkast op maat van bosuilen:
Afmetingen en materiaal voor een bosuil nestkast
- Binnenmaat nestkast: ongeveer 45 × 45 × 55 cm.
- Invliegopening: ca. 130 mm (voldoende groot voor bosuilen maar niet te groot voor hun veiligheid).
- Hout: gebruik duurzaam, onbehandeld hout zoals beuken, lariks of eiken, watervast multiplex kan ook.
- Dikte hout: ± 15 mm zorgt voor stevigheid en isolatie.
- Schroeven: RVS schroeven zodat ze niet roesten.
- Dak: afwerken met waterdichte dakleer of dakbedekking om vocht buiten te houden en de levensduur van de nestkast te verlengen.
Tip: je kunt de bouwtekening meenemen naar een bouwmarkt, daar kunnen ze het hout vaak meteen op maat zagen.
Tip: geen zin of tijd om zelf een nestkast voor bosuilen te maken? Bestel dan een kant-en-klare nestkast.
Stappenplan: bosuil nestkast maken
- Zaag de planken voor de zijkanten, voorkant, achterkant, bodem en dak volgens de tekening.
- Boor de invliegopening (±130 mm) in de voorkant op de aangegeven plek.
- Monteer de basis met RVS schroeven. Zorg dat alles strak en waterpas staat.
- Werk het dak af met dakleer of bitumen zodat water niet binnendringt.
- Voeg ventilatie en afwateringsgaten toe om condensvorming te voorkomen.
Door deze stappen zorgvuldig te volgen, maak je een nestkast die zowel veilig als duurzaam is voor bosuilen.
Waar en hoe hang je de bosuil nestkast op
Een goed geplaatste bosuil nestkast vergroot de kans dat een paartje de kast daadwerkelijk accepteert. Hier zijn praktische richtlijnen:
Locatie
- Hoogte: minimaal 4–6 meter boven de grond om veiligheid te bieden tegen roofdieren (hoger dan bijvoorbeeld nestkasten voor mezen).
- Plaats: aan een stevige, volwassen boom, liefst omringd door andere bomen en niet boven water.
- Vrij zicht: zorg dat de invliegopening niet geblokkeerd is door takken of bladeren.
- Richting: bij voorkeur met de opening naar het zuidoosten gericht om regen en wind tegen te gaan.
Ophangmateriaal
Gebruik een achterlat of stevige beugels om de kast stabiel en trillingvrij te hangen. Controleer regelmatig of de bevestiging nog stevig is.
Wat bosuilen nodig hebben
Bosuilen verzamelen zelf meestal geen nestmateriaal voor in de kast. Het is daarom slim om een lichte basis van houtsnippers of kleine takjes aan te brengen. Dit geeft de uilen een comfortabel begin en stimuleert acceptatie.
Controleer de nestkast in het voorjaar (vanaf april) op tekenen van gebruik, maar doe dit met respect voor de vogels en verstoor ze niet onnodig. Vroeg in het najaar (september) kun je het best de nestkast ondervinden aan een inspectie. Verwijder eventueel (gedeeltelijk) het nestmateriaal, vul het verder aan met houtsnippers en let er op dat alles nog veilig vast zit en niet tocht. Naast bosuilen maken ook kauwen en holenduiven gebruik van de nestkasten.
Nestcamera
Wil je van dichtbij meemaken hoe en wanneer de nestkast gebruikt wordt? Dan kun je een camera in de nestkast plaatsen om alles live te volgen. Wij gebruiken de camera’s van Green Backyard. Deze geeft je eenvoudig via een app live toegang tot de camera. Daarnaast ontvang je een melding wanneer er beweging is in de nestkast en kun je video’s downloaden en opslaan. Ze hebben verschillende types camera’s, wij gebruiken de Longe Range Camera, deze heeft een bereik tot 180 meter! Op onderstaande video zie je een kerkuil die de nestkast inkomt, gefilmd met de Longe Range Camera.
Veelgestelde vragen
Zorg ervoor dat je de nestkast stevig ophangt, aan een volwassen boom op circa vier tot zes meter hoogte. Zorg er daarnaast voor dat er meerdere andere volwassen bomen rondom de ‘nestboom’ staan en dat de opening van de nestkast vrij is en gericht is op het zuidoosten.
Een nestkast voor een bosuil kun je maken van beuken-, lariks- of eikenhouten planken. De kast moet circa 45x45x55 centimeter groot zijn met een invliegopening van 130 millimeter. Gebruik de bouwtekening (inclusief zaagschema) in deze blog.
Een bosuil nestkast hang je bij voorkeur op een hoogte van 4 tot 6 meter boven de grond. Bosuilen voelen zich veilig wanneer ze hoog in een boom kunnen broeden, buiten bereik van roofdieren zoals marters of katten. Zorg ervoor dat de invliegopening vrij is van takken en dat de kast stevig en stabiel hangt.
Bosuilen broeden vroeg in het jaar. De eerste eieren worden soms al in februari gelegd, maar meestal begint het broedseizoen in maart. Na ongeveer een maand komen de jongen uit het ei. Daarom is het belangrijk om een bosuil nestkast uiterlijk in de winter op te hangen.
De invliegopening van een bosuil nestkast heeft een diameter van ongeveer 130 millimeter. Deze opening is groot genoeg voor volwassen bosuilen, maar biedt nog voldoende bescherming tegen grotere roofdieren. Een te kleine opening kan ervoor zorgen dat de kast niet gebruikt wordt.
Niets meer missen? Volg ons op onze socials!